S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Van grote gezinnen naar kleine huishoudens: splitsen van eengezinswoningen biedt oplossing

De doorzonwoningen uit de vorige eeuw zijn gebouwd voor gezinnen. Inmiddels wonen er steeds meer ouderen. Zijn er andere oplossingen mogelijk? Kunnen ze aangepast worden aan de huidige vraag op de woningmarkt? Met 20 corporatiemedewerkers uit het hele land nam het Kenniscentrum een kijkje in Deurne waar woningcorporatie Bergopwaarts meergeneratiewoningen realiseert. Daniëlle Harkes doet verslag.

Overschot grote woningen

In de jaren 70 groeide Deurne als kool. Vanuit het platteland was er een trek naar de grotere kernen. Er werd in hoog tempo gebouwd aan eengezinswoningen om de grote Brabantse gezinnen te huisvesten. Nu ruim 40 jaar later zijn de kinderen allang uitgevlogen en wonen in de doorzonwoningen de ouders van toen, die nu op leeftijd zijn; soms nog samen maar steeds vaker alleen. Toen woningcorporatie Bergopwaarts een analyse liet doen voor het strategische voorraadbeleid was Tom Alders, directeur Vastgoed, dan ook niet verrast dat in 2030 er een overschot voorspeld werd van 1000 grote woningen en een tekort van 1000 kleine woningen. Voor de woningcorporatie aanleiding om met het vraagstuk aan de gang te gaan. 'Wordt het sloop en nieuwbouw of zijn er ook andere oplossingen? Is het mogelijk een gereedschapskist te ontwikkelen om de transformatieopgave aan te pakken en is het splitsen van woningen daar een van de instrumenten voor?', aldus Alders die architect Karin Vissers hiervoor inschakelde. 

Splitsen van eengezinswoningen

Het vraagstuk van flexibel bouwen voor de levensloop intrigeert Karin Vissers (Vissers en Roelands architecten). De behoefte aan ruimte fluctueert gedurende de levensloop. Als jongere en oudere heb je minder ruimte nodig dan tijdens de gezinsfase. Is het mogelijk om woningen zo flexibel te maken dat ze als het ware meegroeien met de ruimtebehoefte tijdens de levensloop. En is uitwisseling tussen huishoudens in verschillende fases mogelijk?

De vraag van Bergopwaarts om mee te denken over het splitsen van de eengezinswoningen aan de Europalaan in Deurne kwam voor Vissers dan ook op het goede moment. De ruimte flexibel toekennen aan huishoudens was te lastig. Maar slim transformeren bleek duurzaam en financieel goed mogelijk.

Van doorzonwoning naar meergeneratiewoning

Van 3 doorzonwoningen uit de jaren 60 zijn 6 woningen gemaakt voor kleine huishoudens. De onderste verdieping is uitgebouwd met twee slaapkamers tot een seniorenwoning van 80m2. En de bovenverdieping is opengewerkt tot een hoge lichte starterswoning van 55 m2 met een aparte slaapkamer en dakterras. Het blokje woningen is onderdeel van een grotere ontwikkeling met nieuwbouw pal tegen het centrum van Deurne aan. Aantrekkelijk gelegen voor de doelgroep; dicht bij winkels en andere voorzieningen. Het bouwbudget was 70.000 euro per woning. Een fors bedrag maar er is een levensduurverlenging van 40 jaar gerealiseerd. De energieprestatie is van E/F naar A/B gegaan. De woningen zijn gewild. Er waren meer dan 40 gegadigden voor 6 woningen. En de nieuwe bewoners zijn tevreden. De ouderen vinden alleen de tuin nog te groot.

Transformatie eengezinswoningen Deurne

Toepassing in nieuwbouw

Het project vormt voor Bergopwaarts een basis voor vervolgprojecten. Voor een deel is de situatie uniek en niet zomaar herhaalbaar; er rustte bijvoorbeeld geen boekwaarde meer op de woningen omdat ze op de nominatie stonden om gesloopt te worden. Maar de ervaring die is opgedaan met de woningplattegronden is toegepast in de naastgelegen nieuwbouw. Martien Bots van BotsBouwgroep licht het project toe. Onderdeel van een grotere nieuwbouwontwikkeling van zo’n 90 wooneenheden is het blokje De Strook met 16 woningeenheden. Beneden 8 seniorenwoningen en op de twee verdiepingen erboven starterswoningen. In principe zijn de twee wooneenheden eenvoudig om te vormen naar een grote gezinswoning of een woning die geschikt is voor werken aan huis. Het ontwerp is een mooi alternatief voor de appartementenblokjes die in de rest van de nieuwbouw ontwikkeld worden. Het past goed bij de bestaande bebouwing en maakt de uitstraling van het totale project wat vriendelijker.

Nieuwbouw De Strook, Bergopwaarts Deurne

Langer Thuis in Eigen Huis

Ook andere architecten zoeken oplossingen voor het tekort aan betaalbare seniorenwoningen. Ernst Joosten, Bert Voeten en Dion Broeders ontwierpen voor het onderzoek Langer Thuis in Eigen Huis een slimme oplossing voor een rijtjeswoning uit de jaren 70. Ze richtten zich hierbij op de wijk Brabantpark in Breda. Ook in hun idee wordt een doorzonwoning een seniorenwoning gecombineerd met een starterswoning op de verdieping. De seniorenwoning is geheel volgens de eisen van Woonkeur ontworpen. Met een aanbouw aan de woning wordt naast een badkamer, een ruime slaapkamer gerealiseerd op de begane grond. Met wat passen en meten is het ook mogelijk om daar twee slaapkamers van te maken. Deze toepassing voor het hele rijtje woningen of alleen de middelste woningen maakt de eentonige jaren 70 wijk gemêleerder qua bevolking. Oud en jong komen elkaar in de wijk tegen maar ook op het niveau van het rijtje zelf. In het plan is naast privé buitenruimte ook een gemeenschappelijke tuin opgenomen. Dit plan vraagt een bouwbudget van 80.000 euro en qua energielabel wordt niveau B bereikt. 

Onderzoek Langer thuis in eigen huis

Geen mantelzorgwoning

In beide plannen is geen sprake van het realiseren van een mantelzorgwoning. Er worden geen combinaties gemaakt van kinderen die met hun ouders gaan wonen of andersom. De ervaring is dat het lastig is om op het moment dat de woningen opgeleverd worden de juiste koppels te vinden. Ook het wegvallen van een van de huurders en het dan het gedwongen verhuizen van de andere partij is bezwaarlijk. Het splitsen van de eengezinswoningen komt tegemoet aan de vraag naar kleinere woningen met een bescheiden huurprijs en zorgt voor meer variatie in de bevolkingssamenstelling van de wijk. Als er meer contact ontstaat tussen boven- en benedenbewoner is dat mooi meegenomen maar voor de betrokken partijen is dat niet de opzet van het project.

Na de presentaties is er volop gelegenheid om de projecten te bekijken, ervaringen uit te wisselen en contacten aan te halen. De deelnemers stellen het werkbezoek en de kennisdeling zeer op prijs.

12-07-2017 11:50

Stel een vraag


Daniëlle Harkes
Manager Kenniscentrum



Yvonne Witter
Adviseur Kenniscentrum