S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

KilimanjaroWonen: bouwen aan een huis van mensen

‘We krijgen steeds meer aanvragen van mensen die samen met gelijkgestemden een project Gemeenschappelijk Wonen of Cohousing willen bouwen’, zegt Kitty Hesen van KilimanjaroWonen. Het doel van Kilimanjaro is om alternatieve kleinschalige woonprojecten tot stand te brengen waarvan de toekomstige bewoners zelf de ontwikkelaars zijn. Het beproefde concept van collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) leent zich hier uitstekend voor. Magdaleen Kroese, Stephan Maussen en Kitty Hesen van Stichting KilimanjaroWonen jagen projecten aan. Zij brengen mensen samen die nadenken over hoe ze willen wonen als ze ouder worden. ‘Stenen stapelen, kijk, dat komt wel goed maar een goede community opbouwen, dat is de uitdaging.’ De Stichting, in 2011 opgericht door drie ondernemers uit Eindhoven, heeft inmiddels 300 vrienden. Een groot deel van deze vrienden denkt serieus na over het starten van of aansluiten bij een CPO project.

Feestelijke opening van CPO Geldersedam in Den Bosch, meisjesschool omgebouwd tot 10 appartementen met gemeenschappelijke ruimte. Fotografie Bea Straver Eindhoven

Lange woonervaring

‘Wij zijn geen projectontwikkelaars. De mensen zelf, díe zijn de ontwikkelaars. Wij helpen hen hun droom realiseren. Wij lopen ook geen risico, projectontwikkelaars wel. Dat is een groot verschil’, legt Magdaleen uit. Kitty: ‘Wij helpen bewoners zoeken naar een geschikte locatie, doen een haalbaarheidsonderzoek, ontwikkelen, bouwen en zijn tot het moment van oplevering betrokken. Maar de mensen staan aan het roer.’ Magdaleen is architect en komt later in het proces aan bod. Zij merkt dat de wensen van mensen gigantisch verschillend zijn en op bijna alle terreinen: wat betreft oppervlakten, inrichting of ligging. ‘Iedereen denkt te weten wat ouderen willen maar hun wensen zijn zo verschillend. Zij hebben veel levenservaring en een lange woonervaring dus hebben meer keuzes nodig.’ Zij merkt dat steeds meer mensen aan het nadenken zijn over de toekomst. ‘Mensen zoeken een plek waar zij zelf de regie hebben, waar ze goede buren hebben waar ze ook altijd even een beroep op kunnen doen als dat nodig is,’ vult Kitty aan. Magdaleen: ‘Met name vijftigers en zestigers zoeken een woning waar zij tot het einde kunnen blijven.’

Nooit te oud

Toch ben je nooit te oud om met een project te beginnen. Zo gaat de moeder van Magdaleen op haar 84e in een Kilimanjaro project wonen. Even dreigde het niet door te gaan omdat bij haar de diagnose dementie is vastgesteld. Ze wilde zich terugtrekken maar de groep stond erop dat ze gewoon blijft. Ze is erg geliefd bij de de medebewoners, die hebben besloten waar mogelijk zorgtaken op zich te zullen nemen. De projecten van KilimanjaroWonen bestaan vaak uit 10-20 huishoudens. Dat is volgens Stephan een ideale grootte. ‘Als het project kleiner is, dan komen er sneller irritaties en worden de gemeenschappelijke voorzieningen naar verhouding te duur; als het groter is dan ontstaan er teveel subgroepjes.’ Alleenstaanden, maar ook stellen doen mee, omdat zij gezelligheid en goede buren zoeken. Sommigen van hen hebben ervaring met het wonen in een studentenhuis toen ze jong waren. Zorg speelt eigenlijk geen rol. Dat is voor de meesten nog ver weg. ‘Als er op termijn zorg nodig is, dan kan de logeerruimte altijd ingericht worden als zorgpost.’ Op deze manier denken de bewoners erover na.

Planten van boom in gemeenschappelijke binnentuin project CPO De Schrijver in Eindhoven. Fotografie Bea Straver Eindhoven

Noaberschap

Het vinden van een geschikte locatie blijft het grootste knelpunt. ‘Zeker sinds de crisis voorbij is. We kijken ook naar bestaande bouw, zoals scholen en kloosters. Maar het vinden van een betaalbare plek is lastig. Soms lukt het via particulieren. Gemeenten zijn nog terughoudend hoewel er ook positieve uitzonderingen zijn zoals de gemeente Deurne en Den Bosch. De gemeente Deurne heeft zelfs als voorwaarde voor wijziging bestemmingsplan gesteld dat dit alleen doorgaat voor een project waar mensen zelf aan het roer staan. Stephan vindt dat gemeenten ook alle belang hebben bij dit soort woonprojecten. Hij wijst op een onderzoek van een student aan de TU Eindhoven naar 1200 CPO woningen. Uit het onderzoek komt naar voren dat projecten waar bewoners gemeenschappelijke voorzieningen delen meer noaberschap ervaren dan waar dit niet zo is. Samen ontwikkelen leidt tot sterkere sociale cohesie en het toegankelijker maken van burenhulp.

Privacy

Kilimanjaro heeft ook projecten met huurders, zoals in Roermond en Eindhoven. ‘Huurders maken andere afwegingen. Ze bedenken een woning met andermans geld.’ Corporaties denken steeds vaker en in een eerder stadium mee, tot grote vreugde van Magdaleen. ‘Kostenbeheersing is voor hen wel erg belangrijk maar zij omarmen CPO-projecten nu vaker.’ Kitty, Magdaleen en Stephan zijn optimistisch over de toekomst omdat steeds meer partijen open staan voor CPO projecten en processen vlot kunnen gaan. Het hoeft echt niet lang te duren, zegt Stephan. ‘Eén jaar plannen maken en één jaar bouwen. Intussen vormt zich dan wel een netwerk. We bouwen een huis, naar eigenlijk vooral een huis van ménsen. Hij geeft nog een les mee: ‘Veel mensen willen dingen samen doen maar willen ook de nodige privacy. Dat onderschatten bouwers vaak.’

17-12-2018 16:30
E F