S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Volop kansen voor de serviceflat in de 21e eeuw

De klassieke serviceflat heeft ook in de 21e eeuw volop kansen. Complexen kunnen profiteren van de vergrijzing, de veranderingen in de financiering van de langdurige zorg en de toenemende zelfstandigheid van ouderen. Het concept moet dan wel in een nieuwe jas gestoken worden. Dat blijkt uit onderzoek van het kennis- en experimentenprogramma 'Langer Thuis'.

Rapport Transformatie van serviceflats, Platform31. Foto Alex Schröder
Begin 2013 hielden Platform31 en onderzoeksbureau TimesLab een landelijke expertbijeenkomst over de toekomst van de serviceflat, waar bleek dat het onderwerp leeft en veel besturen van complexen met dezelfde vragen en problemen worstelen. Om die reden heeft Platform31 in samenwerking met de provincie Utrecht, VvE Belang en BAM Woningbouw/Vitaal Zorgvast succesvolle transformatiestrategieën van serviceflats gebundeld in de publicatie 'Transformatie van serviceflats'. De auteurs analyseerden hiervoor gegevens over bestaande complexen in Nederland en deden diepgaand onderzoek bij twaalf serviceflats die erin zijn geslaagd leegstand van appartementen terug te dringen of te voorkomen.

Burgerinitiatief 'avant la lettre'

Serviceflats zijn ontstaan in de jaren '60 en '70 en waren een burgerinitiatief ‘avant la lettre’. De overheid voerde destijds een actief ouderenbeleid, waarbij het bejaardenhuis een vanzelfsprekende voorziening was voor kwetsbare ouderen. Niet iedereen vond in de jaren '70 dat je als senior in deze huizen goed af was. Actieve ouderen uit vooral de economische en culturele elite namen, in de geest van de maatschappelijke ontwikkelingen, het initiatief voor een nieuwe gezamenlijke woonvorm; de serviceflat.

Een eigen woonzorgvoorziening exploiteren bleek niet makkelijk. Veel serviceflatcomplexen kregen al rond de jaren '80, ongeveer 15 tot 20 jaar na de oprichting, te maken met afnemende belangstelling en problemen met de exploitatie van het gebouw en de diensten. Met kleine aanpassingen wisten de serviceflats te overleven, maar het is duidelijk dat er concurrentie is van andere vormen van zelfstandige ouderenhuisvesting.

Moderniseren van het concept

Een van de conclusies in het rapport 'Transformatie van Serviceflats' is dat de formule van de traditionele serviceflat bouwkundig en organisatorisch verouderd is. Complexen moeten daarom een meerjarenbeleid gaan voeren dat gericht is op het moderniseren van het concept naar de wensen van hedendaagse ouderen: een levensloopbestendige woning, in een beschutte woonomgeving met een flexibeler georganiseerd en goedkoper servicepakket.

Volop kansen

De klassieke serviceflat heeft na modernisering nog volop kansen. Door de vergrijzing en de bezuiniging op collectieve woonzorgvoorzieningen zijn ouderen steeds meer zelf verantwoordelijk voor een goede oude dag. Veel ouderen zijn op zoek naar een veilige woonomgeving waar zij diensten en zorg kunnen afnemen. De serviceflat is een goed alternatief voor mensen die hiervoor willen en kunnen betalen.

Met een goed verdienmodel en een duurzaam gebouw op een aantrekkelijke plek bieden serviceflats ook in de 21e eeuw een functionele woonvorm. Dit vereist wel enige investering in dit product en ondersteuning van de huidige eigenaren bij de revitaliseringsopgaven, zowel organisatorisch als financieel.

Kennis- en experimentenprogramma 'Langer Thuis'

Langer thuis is het kennis- en experimentenprogramma van Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg, Movisie en Platform31. Het langer zelfstandig wonen en de hervorming van de langdurige zorg vraagt om nieuwe aanpakken, instrumenten en kennisspreiding. Langer thuis werkt aan verbetering van bestaande woonarrangementen en het nieuwe samenspel tussen gemeenten, burgerinitiatieven en 'sociale' ondernemers. Kijk voor meer informatie op: www.platform31.nl/langerthuis

02-03-2015
E F