S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Woonzorglandschap in beweging: acht Living Labs

De verzorgende samenleving waar Nederland decennialang om bekend stond, heeft plaats gemaakt voor een meer participerende en co-creërende samenleving waarin praktijk en wetenschap elkaar steeds meer weten te vinden. Vooruitstrevende maatschappelijke organisaties en onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) werken aan het woon- zorglandschap van nu én van morgen. In 'Living Labs' wordt gezocht naar concrete oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen. Het doel is om concepten en producten te ontwikkelen die mensen stimuleren om hun dagelijkse activiteiten te blijven ondernemen en interactie met de omgeving aan te gaan om zodoende een sneller herstel, een actieve levensstijl en sociale interactie te bevorderen. Ook kunnen door inzet van slimme technologie onder andere bepaalde (mantel)zorgtaken overgenomen worden.

Empathische woonomgeving

Op die manier kunnen gebouwen meer gaan bieden dan enkel een dak boven het hoofd, wat zeker voor de kwetsbare doelgroepen kwalitatieve winst betekent. Het gaat erom om op een 'empathische' en begripvolle wijze het dagelijks leven van mensen in hun (eigen) woonomgeving te veraangenamen en te vergemakkelijken met behulp van slimme technologie; een technologie die hen kent, begrijpt, aanvoelt en daarop adequaat reageert.

De leerstoel Smart Architectural Technologies van de Technische Universiteit Eindhoven verricht onder leiding van prof. dr. ir. Masi Mohammadi onderzoek naar ruimtelijke en technologische middelen voor het bevorderen van het toekomstgericht en mensgericht bouwen. De werelden van mensgericht bouwen en innovatieve technologie worden in het ontwerp bij elkaar gebracht om van daaruit te komen tot de ontwikkeling van een integraal concept voor de ‘Empathische woonomgeving’. Deze concepten en tools worden momenteel in samenwerking met maatschappelijke organisaties gevalideerd in een aantal Living Labs.

Acht Living Labs

In 2017 zijn reeds vier Living Labs gestart en inmiddels zijn er 4 nieuwe die in de opstartfase zijn. De deelnemende organisaties komen uit de woon-, zorg- en revalidatiesector. Deze 8 innovatieve organisaties hebben voor ogen om samen met de TU/e slimme woonzorgomgevingen, geschikt voor nu én de toekomst, te bouwen en uit te testen in het dagelijks leven van de bewoner. Het bijzondere aan deze Living Labs is dat door de actieve samenwerking met deze organisaties de hele keten van wonen, van zelfstandig met of zonder ambulante zorg tot aan intramuraal wonen, behandeld wordt. Op deze manier wordt een soort database van evidence based oplossingen voor het ontwerpen en realiseren van woon-, zorg- en revalidatieomgevingen gecreëerd. Dit is geen doel op zich, maar staat in dienst van de verwezenlijking van het uiteindelijke, overkoepelende doel: bijdragen aan de kwaliteit van leven van de bewoner.

Publicatie over de Living Labs

Op 7 maart jl. is een mini-symposium gehouden om de resultaten van de lopende Living labs te presenteren en de startende Living labs te introduceren. De recente publicatie geeft een toelichting op de verschillende projecten. Drie worden hier uitgelicht.

Eerste Living Lab ‘Slim wonen ontzorgt’ bij RSZK Zorgprofessionals

Het eerste Living Lab richt zich op ‘Slim wonen ontzorgt’ en wordt uitgevoerd bij RSZK Zorgprofessionals in de regio Eindhoven. RSZK heeft de ambitie en droom om koploper te worden op het gebied van slim wonen. De focus van de opdracht ligt op het ontwikkelen van een toekomstgericht model in co-creatie voor een slimme woonzorgomgeving voor ouderen met dementie. Naast het model worden (ontwerp)principes en randvoorwaarden opgesteld voor een nieuw gebouw voor de RSZK. De ontwerpprincipes en randvoorwaarden beslaan een drietal thema’s: ruimtelijk, het zorgproces en technologie. De kennis die is opgedaan uit het onderzoek wordt toegepast in drie projecten van RSZK Zorgprofessionals: een renovatie, een uitbreiding en een nieuwbouw project.

Tweede Living Lab ‘Slim Thuis’ bij Woningstichting Domus

Het tweede Living Lab richt zich op ‘Slim Thuis’ en wordt uitgevoerd bij Woningstichting Domus in Roermond. In deze regio is sprake van een dubbele vergrijzing en een toename in de zorgvraag. Het doel van de Living Lab is om ontwerpprincipes te ontwikkelen voor toekomstgerichte woningen die een actief en zelfstandig leven stimuleren voor senioren met een lage sociaaleconomische achtergrond. Deze doelgroep krijgt bijna 18 jaar eerder te maken met een achteruitgang van de lichamelijke gezondheid. Toekomstgericht betekent dat het gebouw sociaal, bouwtechnisch en energetisch duurzaam is. Dit vraagt om een herziening van de huidige woningvoorraad en Domus start met het aanpassen van een woongebouw met 39 aanleunwoningen aan de Bredeweg in Roermond. Dit gebouw voldoet niet meer aan de huidige eisen en de vraag is of deze locatie kan voorzien in toekomstgerichte woningen voor senioren. De uiteindelijke resultaten gaan leiden tot ontwerpprincipes voor toekomstgerichte woningen voor senioren en zullen uitgevoerd worden op de aangewezen locatie.

Derde Living Lab ‘Ruimte voor duurzaam Geluk’ uitgevoerd bij Sint Jozefoord

Het derde Living Lab richt zich op ‘Ruimte voor duurzaam Geluk’ en wordt uitgevoerd bij Sint Jozefoord. De gevolgen van de vergrijzing zijn ook van invloed op de kwaliteit van leven van de oudere. Toenemende leeftijd is een belangrijke risicofactor voor onder andere eenzaamheid en dementie. De zorgorganisatie Sint Jozefoord Wonen Welzijn en Zorg wil duurzaam geluk bevorderen voor hun bewoners en streeft daarom naar een woonzorgomgeving die meevoelt met de bewoner, beweging stimuleert, vrijheid en veiligheid vergroot en de zelfredzaamheid versterkt. In deze Living Lab ligt de focus op het woonzorgconcept kleinschalig wonen, waarbij wordt gestreefd naar het creëren van een thuisgevoel voor de bewoners. De locatie is een voormalig klooster omgeven door groen, waar bewoners kunnen recreëren in vrijheid én veiligheid. De locatie wordt nu geanalyseerd en de huidige (technologische) mogelijkheden en regelgeving ten behoeve van slimme zorg worden bekeken. Uiteindelijk zullen hieruit resultaten volgen die vertaald worden naar ontwerpprincipes voor het vormen van een masterplan voor een slimme woonzorgomgeving voor Sint Jozefoord.

De nieuwe Living Labs gaan in 2018 starten bij:

  • Stichting DrieGasthuizenGroep (ouderenzorg) te Arnhem
  • Stichting Siza (Gehandicaptenzorg) te Arnhem
  • Stichting Sint Maartenskliniek (gespecialiseerd ziekenhuis) te Nijmegen
  • Stichting Talis (woningstichting) te Nijmegen

Het Kenniscentrum Wonen-Zorg volgt de Living Labs en bericht over de resultaten.

21-03-2018
E F