S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

De iZi-ervaarwoning maakt langer thuis wonen mogelijk

Een zeer aaibare kat ligt op de bank, rekt zich uit en miauwt. Niemand kan zo’n kat weerstaan. Het is niet zomaar een kat want hij is niet echt, het is een robotkat. Eén van de vele technologische voorzieningen die het thuis wonen veraangenamen. De iZi-ervaarwoning in Den Haag staat er vol mee. Loes Hulsebosch, projectleider iZi community en bewoner Coen leiden ons rond. Kenniscentrum Wonen-Zorg adviseur Yvonne Witter doet verslag.

De iZi-ervaarwoning in Den Haag met o.a. de robotstofzuiger en de robotkat

Eén afstandsbediening

iZi Ervaarwoning is een project van de gemeente Den Haag, welzijnsorganisatie Xtra, corporatie Haag Wonen, woon/zorgorganisaties, kennisinstellingen en diverse leveranciers. iZi is onderdeel van een groter programma van de gemeente gericht op het bevorderen van Den Haag als ‘smart city.’ Na het doen van een leefwereldonderzoek onder de 280 bewoners van vijf appartementencomplexen aan de Steenhouwersgaarde in de wijk Escamp naar de kwaliteit van leven kwam het idee om een woning in te richten met technologische snufjes. De bewoners hebben de woning zelf ingericht. Zij hebben aangegeven waar zij behoefte aan hebben. Zij staan open voor de technologische snufjes zolang deze maar gemakkelijk te gebruiken zijn met bij voorkeur één afstandsbediening, spraaksturing of sensorsturing.

Robot-bloempot

Naast de bekende en zeer handige hulpmiddelen, zoals een sta-op-stoel, een digitale deurspion, kookbeveiliging, douchezitje en ophoger voor de wasmachine, heeft de ervaarwoning ook een groot arsenaal aan digitale hulpmiddelen. Bewoners kunnen de speciale robot-bloempot Tessa instrueren zodat zij bijvoorbeeld vraagt of de medicijnen al zijn ingenomen. Dat is voor mensen die vergeetachtig zijn handig. Robot Tessa kan ook muziek afspelen. Het huis zit vol sensoren die je leefstijl registreren, bijvoorbeeld of je beweegt, of je eten uit de koelkast haalt, of je veel naar het toilet gaat. De woning heeft ook een virtual reality-opstelling waarmee onder andere samen beweegspellen worden gedaan. Coen is erg blij met ‘Wuzzi alert’, een mobiel alarm waarmee hij snel hulp kan krijgen. Er zit ook een locatie detector aan gekoppeld. Zijn dochters weten zo precies waar hij is.

De robot-bloempot, deze kan o.a. waarschuwen wanneer medicijnen ingenomen moeten worden

90 hulpmiddelen in één huis

De woning is nu anderhalf jaar open en krijgt veel aandacht en aanloop. Naast de buurtbewoners komen er veel kinderen van ouderen en professionals, ook vanuit andere gemeenten. Het huis heeft rond de 90 hulpmiddelen, variërend van high-tech tot low-tech of no-tech. Bezoekers kunnen de iZi toepassingen ervaren en hulpmiddelen uitproberen. Er is een team bewoners die als gastheer/vrouw fungeren in de woning en een team bewoners die opgeleid zijn om te helpen bij de toepassing/instructie van de hulpmiddelen bij mensen thuis. Het is ook mogelijk om er een nachtje te logeren. Bewoners kunnen toepassingen die passen bij hun behoefte thuis voor langere tijd uitproberen. 

Feedback belangrijk

Het is de uitdrukkelijke bedoeling dat bewoners feedback geven zodat de leveranciers de hulpmiddelen kunnen verbeteren en het assortiment in de woning wordt aangepast. Hulpmiddelen die niet werken gaan uit de collectie en nieuwe ontwikkelingen worden toegevoegd. Zo blijft de iZi-Ervaarwoning op basis van de ervaring van bewoners up to date. Het LUMC onderzoekt de effecten van iZi toepassingen: ‘ervaren bewoners een betere kwaliteit van leven en kunnen zij langer participeren door de iZi interventies’. Sommige hulpmiddelen kunnen mensen zelf aanschaffen. Zoals een speciale pan waarbij de deksel op de pan blijft en er bij het afgieten niet afvalt of de dekbedhoes met een rits rondom zodat lakens verwisselen een stuk makkelijker wordt. Reuze handig en gewoon te koop bij bijv. Blokker. Hoe de toepassingen in de toekomst worden gefinancierd is nog niet helemaal duidelijk. Sommige hulpmiddelen zijn straks via de Wmo te verkrijgen, andere via de aanvullende zorgverzekering en veel toepassingen zijn ook als consumentenelektronica zelf aan te schaffen.

Virtual reality-opstelling om samen bijvoorbeeld beweegspellen te doen

iZi-community

Vanuit de bewoners is een ontvangstcomité en een technisch comité gevormd. Zij geven de rondleidingen en helpen andere bewoners. De iZi-community bestaat uit bewoners en organisaties/professionals/vrijwilligers uit de omgeving. Samen werken zij aan een toekomst waarin bewoners prettig en vitaal ouder kunnen worden in hun eigen omgeving. In de toekomst gaan zij wellicht zelf de contacten met de leveranciers onderhouden, de feedback verzamelen en zorg dragen voor onderlinge dienstverlening. Als de community goed draait, kan iZi Gezond Lang Thuis ook in andere wijken aan de slag.

Ervaringen en leerpunten

Loes heeft samen met het iZi team al heel wat ervaring opgedaan en leerpunten ontdekt. Het blijkt een uitdaging om nieuwe bewoners erbij te betrekken. Sommige bewoners hebben een flinke taalachterstand. Het kost veel tijd om hen te enthousiasmeren maar het lukt meestal goed. Een andere ‘les’ is dat naast hulpmiddelen vooral ook het gedrag van bewoners bepalend is. Zo laten bewoners de centrale toegangsdeur nog weleens openstaan of maken zij de deur open zonder dat zij weten wie het is. Zij zouden eigenlijk even moeten wachten tot de automatische deur dicht is alvorens zij de trap of lift naar boven nemen. Dat is voor de eigen veiligheid beter want dan kunnen er minder snel ongenode gasten naar binnen. En veiligheid is juist een thema waar ouderen, zo bleek ook uit de interviews van het leefwereldonderzoek, veel waarde aan hechten.

Of de hulpmiddelen een bijdrage leveren aan het langer en prettiger thuis wonen, moet nog blijken. Onderzoekers van het LUMC hebben een 0-meting verricht en gaan kijken of de interventie helpt.

02-01-2018