S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Maximale zelfstandigheid door intensief samenleven

Färdknäppen in Stockholm is een co-housing project dat door eigen initiatief van een aantal gelijkgestemde ouder wordende Stockholmers in 1993 in het leven is geroepen. Om voor elkaar te zorgen, ook als de mensen ouder worden. Hierdoor is het meer dan een woonvorm. Het is eigenlijk een leefvorm. Lia de Jongh, bestuurder van zorgorganisatie Topaz, bezocht samen met een groep andere zorgbestuurders en leden van Zorgnetwerk Nederland in het voorjaar van 2017 een aantal woonvoorzieningen voor ouderen in Stockholm. Ze was blij verrast door Färdknäppen.

Färdknäppen Zweden. Foto: Kerstin Karneküll

Super sociaal leven

De Jongh vertelt: 'Het oorspronkelijke doel was om samen een zorgzame gemeenschap op te bouwen, waar mensen zo lang mogelijk kunnen blijven wonen. Het deed me een beetje denken aan de commune uit de jaren zeventig van de vorige eeuw. Met dit verschil dat iedereen een eigen zelfstandige woonruimte heeft met eigen voorzieningen en er geen noodzaak is om aan de gemeenschappelijke activiteiten mee te doen.' Toch is het grote succes gelegen in het feit dat alle bewoners een super sociaal leven leiden. Op het grote mededelingenbord beneden kunnen mensen zich opgeven voor allerlei gemeenschappelijke activiteiten, zoals muziek maken en tuinieren en daar wordt intensief gebruik van gemaakt.

Living apart together

Er werd huisvesting gezocht waar mensen bij elkaar kunnen wonen, met eigen faciliteiten. Living apart together, maar dan met een heleboel mensen. 'Ik schat dat de woongemeenschap bestaat uit zo’n 50 mensen', zegt Lia de Jongh. Die huisvesting moest ook ruimte bieden voor gemeenschappelijke activiteiten, zoals koken en eten, maar er zijn ook meerder warme en gezellige huiskamers, vol met boekenkasten die door de bewoners gevuld zijn en waar mensen gewoon voor de tv hun strijkjes doen.

Ieder levert bijdrage

De groep is opgebouwd uit mensen variërend in leeftijd van in de vijftig tot in de negentig jaar. Alleenstaand en samenwonend. Veel mensen werken nog gewoon en kunnen ’s avonds lekker aanschuiven bij de gemeenschappelijke maaltijd. Er is een eetzaal waar 50 man kan eten en de keuken is groot genoeg en lijkt zelfs een beetje op een professionele instellingskeuken. Vooral de mensen die niet werken doen de boodschappen en zorgen voor het eten, maar de verantwoordelijkheden worden wel verdeeld. Je kunt niet zomaar freewheelen en alleen maar gebruik van de voorzieningen maken. Iedereen moet een bijdrage leveren.

Färdknäppen Zweden. Foto: Kerstin Karneküll

Minder zorgvraag

'Door het grote aantal vitale ouderen, deed het me een beetje denken aan ons ouderwetse verzorgingshuisconcept. Het verschil is dat het verzorgingshuis uiteindelijk invaliderend werkte. Het was niet mogelijk zelf te koken of bijvoorbeeld de was te doen en mensen werden steeds afhankelijker van zorg en zorg wordt in Färdknäppen gewoon niet geboden', vertelt Lia de Jongh. Als mensen echt slechter worden, kunnen ze daar ook niet blijven. Dat is trouwens wel een individuele beslissing, daarover wordt niet van bovenaf beslist. Maar het belangrijkste punt is dat eenzaamheid hier absoluut niet voorkomt. En het effect daarvan is onder meer dat de zorgvraag van de bewoners vermindert en deze vorm van samenleven de behoefte aan thuiszorg ook reduceert.

Geweldig concept

'Wat me vooral opviel was de goede sfeer en het feit dat de mensen geen kwetsbare indruk maakten. Misschien komt dat door de manier van samenleven, maar mogelijk wordt dit ook veroorzaakt door het feit dat mensen daar niet kunnen blijven wonen als ze echt iets gaan mankeren. Voor ouder wordende mensen die zo lang mogelijk maximale zelfstandigheid willen behouden, is dit een ideale woonvorm. Ik heb dit in Nederland nog niet gezien, maar denk dat het een geweldig concept is dat ook in ons land levensvatbaar is. Maar mensen moeten het wel zelf gaan organiseren. En vroegtijdig, voordat ze echt kwetsbaar zijn.' sluit Lia de Jongh af.

Dit artikel verscheen in het digitale magazine E-zin&Zorg van ActiZ in december 2017.
Meer E-zin&Zorg op de site van ActiZ »

Studiereis: Meergeneratie wonen in Duitsland

Woonvormen die generaties verbinden zijn in Nederland nog dun gezaaid. Duitsland kent een lange traditie op dit gebied en heeft voorbeelden van intergenerationeel wonen, welzijn en zorg waar wij veel van kunnen leren. In september 2015 en mei 2016 lieten deelnemers aan de studiereis zich inspireren door intergenerationele woonprojecten van onze Oosterburen.

31-01-2018

Stel een vraag


Daniëlle Harkes
Manager Kenniscentrum



Yvonne Witter
Adviseur Kenniscentrum

E F