S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Proeftuin Ruwaard: anders denken, doen en organiseren

De Ruwaard is een wijk in de gemeente Oss waar wijkbewoners en organisaties samen oplossingen bedenken hoe mensen meer voor zichzelf en voor elkaar kunnen gaan doen. Het doel is om te komen tot een vitale wijk waar mensen tegen lagere kosten een betere (positieve) gezondheid ervaren. BrabantWonen is één van de partijen die aan de proeftuin meedoet. Yvonne Witter bracht met het Aedes-netwerk Wonen en zorg een bezoek aan De Ruwaard.

Huis van de Wijk, De Ruwaard in Oss

Gebiedsgerichte aanpak met één wijkbudget

Woningcorporatie BrabantWonen kent al een lange traditie van samenwerken met zorgorganisatie BrabantZorg. In de proeftuin werken ze samen - met nog meer organisaties - aan een integrale gebiedsgerichte aanpak. ‘We willen burgers helpen door schotten die in de systeemwereld overheersen weg te halen’, aldus Harrie Windmüller, bestuurder van BrabantWonen. ‘We zijn begonnen vanuit de leefwereld van de mensen te kijken.’ Een goede stap in die richting is om voor vijf jaar lang één wijkbudget beschikbaar te stellen voor alle ondersteuning die burgers nodig hebben. ‘De middelen die je aan de voorkant erin stopt, bespaar je aan de achterkant aan zorgkosten’, is de redenering én de ervaring.

Wederkerigheid belangrijk element

Om het experiment te doen slagen is meer nodig dan samenwerking. Het gaat ook een andere manier van denken en organiseren: veel flexibeler en met de bewoners samen tot oplossingen komen. Windmüller: ‘Je kunt veel binnen de bestaande systemen als je maar bereid bent om te delen. We hebben geleerd dat je de systemen niet kunt veranderen maar wel jezelf. Anders denken, anders doen en organiseren. Dat is wat we hebben gedaan.’ De crux is om met bewoners te praten over de problemen die zij ervaren en samen met hen een plan te bedenken. Ieder moet zich in de bedachte oplossing kunnen vinden. Wederkerigheid is daarbij een belangrijk element. ‘Sommige mensen zijn koffie gaan zetten in een buurthuis en zijn daar helemaal van opgebloeid. Zo simpel kan het zijn.’

Balans tussen maatwerk en routine

Windmüller is ervan overtuigd dat dit succesvol is omdat zowel bestuurders als de medewerkers als de mensen om wie het gaat achter deze werkwijze staan. ‘We vormen als bestuurders geen stuurgroep maar een steungroep voor professionals met lef.’ De kracht is dat de vele partijen samenwerken en bereid zijn vanuit de vraag te werken in plaats van vanuit hun eigen aanbod. Natuurlijk zijn er dilemma’s. Zo is het zoeken naar de balans tussen het bieden van maatwerk en routine. ‘Je wil willekeur voorkomen dus zijn er bepaalde afspraken nodig.’ Een ander punt is dat de gemeente deze proeftuin ook wel wil uitrollen naar andere buurten. Maar het liefste zo snel mogelijk, terwijl we nog volop aan het experimenteren zijn. Het is wel fantastisch dat de gemeente haar nek zo uitsteekt. Het ministerie van VWS volgt de proeftuin met belangstelling. ‘Het is vooral een beweging die we met de proeftuin in gang hebben gezet.’

‘Als corporatie heb je veel te maken met regels. We moeten ons steeds meer verantwoorden. Tegelijkertijd hebben we ruimte nodig om nieuwe dingen te ontdekken, zoals dit. Dat is behoorlijk manoeuvreren.’ - Harrie Windmüller, bestuurder van BrabantWonen

Drie vragen aan wijkbewoners

Als je samenwerkt kun je grote stappen maken, heeft Bart Bakker, kwartiermaker van deze proeftuin ervaren. De wijk Ruwaard heeft 13.000 inwoners en dat is voor zo’n experiment een goed aantal. ‘Het is groot genoeg om volume te maken maar toch overzichtelijk.’ Het gaat volgens Bakker om deze drie vragen aan wijkbewoners: Wat wil ik? Wat kan ik? Wat heb ik daarbij nodig? 'Op basis van de antwoorden zoeken we de juiste professionals erbij en dan komt er een plan. Je gaat oplossingen bedenken alsof er geen belemmeringen zijn. Multidisciplinair met de mensen naar een probleem kijken, dat is het succes. Dan kom je echt tot maatwerk.' De proeftuin wil gaan experimenteren met het gebruik van de app: carenzorgt.nl. Het is een zorgnetwerk voor iedereen die zorg krijgt of zorg geeft. Je kunt met carenzorgt.nl afspraken maken en taken verdelen. De hulpvrager kan zelf bepalen wie welke afspraken kan zien en behoudt daarmee de regie.

Huis van de Wijk

Ad van Workum van BrabantWonen heeft ervaren dat de aanpak werkt. Zo kreeg een man die te maken had met een groot verlies zijn huis niet meer op orde. De man had behoefte aan overzicht en het behouden van de eigen regie. Samen met hem is een plan gemaakt. Hij kwam zelf met het idee om spullen naar de kringloopwinkel te brengen. Dat is gebeurd. Hij komt nu vaak bij het Huis van Wijk waar hij met veel plezier de ramen lapt. Het Huis van de Wijk komt ook voort uit de proeftuin, bestaat nu een jaar en draait volledig op vrijwilligers. Het Huis van de Wijk is een ontmoetingsplek voor iedereen, het is een ruimte voor denkers en doeners. Er vinden veel activiteiten plaats. Heel laagdrempelig. En dát werkt: bewoners komen echt uit hun huizen.

Actie-leren

Binnen de proeftuin werken wijkbewoners, professionals, managers en bestuurders op basis van het zogenoemde ‘actie-leren’. Zij beginnen met een bepaalde manier van werken in plaats van eerst plannen van eisen en projectplannen op te stellen. In leersessies staan zij stil bij wat zij zoal tegenkomen, welke drempels en belemmeringen er zijn maar ook wat er goed gaat. Dit gezamenlijke leren leidt tot een verdieping en verandering in het denken, doen en organiseren.

Naast het opbouwen van deze ‘leergeschiedenis’ kijkt de proeftuin ook nóg verder. Zo heeft Post Nl ook contact gezocht met de proeftuin om te verkennen of er samenwerking mogelijk is. Postbodes lopen immers ook heel wat in de wijk rond en zien veel. Daarnaast bestuderen de Avans Hogeschool en wetenschappelijk centrum Tranzo van de Tilburg University de resultaten van de proeftuin en zullen hun kennis delen. De proeftuin is nog lang niet klaar!

Workshop op 10 oktober 2018
Tijdens het congres Expeditie Begonia op 10 oktober 2018 verzorgen Bart Bakker, kwartiermaker van de proeftuin en Ad van Workum van Brabant Wonen een workshop.

09-04-2018 13:44

Meer informatie