Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg – Kleinschalig wonen – korte beschrijving

0

  • Home » 
  • Kleinschalig wonen – concept » 
  • Korte beschrijving

We spreken van kleinschalig groepswonen als een kleine groep mensen, die intensieve zorg en ondersteuning nodig hebben, met elkaar in een groepswoning wonen waardoor het voor hen mogelijk is een zo normaal mogelijk leven te leiden. Het gewone wonen in wijk of dorp staat voorop. Mensen zijn in de eerste plaats bewoner van hun eigen privé- of groepswoning. De zorg is wel aanwezig maar voegt zich naar het wonen van de bewoner.

De zorgbrede ontwikkeling van kleinschalige woonvormen voor zorgintensieve groepen is essentieel bij de omslag van intramurale zorg naar extramuralisering en vermaatschappelijking. Deze ontwikkeling is te zien in de verschillende zorgsectoren.

Verstandelijk gehandicapten

In de sector verstandelijk gehandicapten is het omvormen van grootschalige instellingen tot gezinsvervangende tehuizen (GVT) en kleinschalige woonvormen in wijken en dorpen vanaf de jaren negentig op grote schaal toegepast. In de verstandelijk gehandicaptensector komen zowel het groepswonen, het zelfstandig wonen als tussenvormen voor. De keuze is afhankelijk van de mogelijkheden en de wens van de bewoner. Er is een verschil in de woonbehoefte voor mensen met een licht verstandelijke handicap (LVG) en mensen met een sterk gedragsgestoord ernstig meervoudige handicap (SGEVG).

De woonvormen worden vaak gerealiseerd in een ‘gewone’ woonbuurt. Soms worden op een ‘terrein’ waar al mensen met een handicap wonen ook woningen gerealiseerd voor andere mensen (zonder handicap): men spreekt dan van omgekeerde integratie. Lees meer.

Lichamelijk gehandicapten

Bij de woonvormen voor lichamelijk gehandicapten staat veel meer het zelfstandig wonen voorop. Het hebben van een eigen woning met de mogelijkheid om assistentie in te roepen wanneer dit gewenst wordt door de bewoners zelf. De sector lichamelijk gehandicapten kent ook kleinschalige woonvormen in de wijk bijvoorbeeld in gezinsvervangende tehuizen (GVT).
Daarnaast kent de sector ook veel mogelijkheden om zelfstandig te wonen. Bijvoorbeeld in een woning in één van de 69 ADL-clusters. Een ADL-cluster is samengesteld uit 12 tot 18 speciaal aangepaste woningen en een centrale unit van waaruit de hulpverlening plaatsvindt. Omdat 68 van deze clusters worden beheerd door de Stichting Fokus Exploitatie, staan de woningen ook bekend als Fokuswoningen. Met name lichamelijk gehandicapten wonen in plaats van in een groepswoning vaak in een zelfstandige levensloopbestendige woning met diensten en zorg thuis.

Zintuiglijk gehandicapten

De meeste mensen met zintuiglijke problematiek, al of niet gecombineerd met een verstandelijke handicap en/of andere problematiek, wonen zelfstandig, individueel of met anderen. Zij ervaren belemmeringen in hun omgeving. Deze zijn zichtbaar op het gebied van oriëntatie, mobiliteit en het uitvoeren van activiteiten. Naast de ruimtelijke eisen als gevolg van fysieke beperkingen op het terrein van de (zelf)zorg (ADL) en de mobiliteit is aandacht nodig voor een overzichtelijke indeling van het gebouw en voor de onderwerpen licht, kleurcontrasten, tast en geluid.
De afgelopen decennia zijn ook mensen met zintuigelijke handicaps steeds vaker in woonwijken gaan wonen. De verschillen tussen de instellingen zijn echter groot, van vrijwel volledig buiten de hoofdlocatie gesitueerde woonvormen tot overwegend op de hoofdlocatie gesitueerde (groeps)woningen.

Verpleeghuiszorg: somatische cliënten

In de verpleeghuissector wordt steeds meer zorg buiten de muren van instellingen geleverd. Daarnaast zijn voor somatische cliënten tot nu toe enkele speciale woonprojecten ontwikkeld. Vaak zijn ze bestemd voor relatief jonge verpleeghuisbewoners. De projecten vertonen veel overeenkomsten met projecten die worden opgezet vanuit de woonvormen voor lichamelijk gehandicapten. Meer hierover in het artikel ‘Woonvormen voor mensen met een lichamelijke handicap of een somatische verpleeghuisindicatie’. Lees artikel (pdf, 132 kb).

Verpleeghuiszorg: mensen met dementie

Bij het kleinschalig groepswonen voor mensen met dementie benadert het wonen zoveel mogelijk dat van een normale thuissituatie in een huiselijke en herkenbare omgeving waarin zorg wordt geboden. De groepswoning is het huis van de bewoners waarin zich ook de dagelijkse taken afspelen die in het huishouden gebeuren. Er is een huiskamer, er wordt gekookt en gemeenschappelijk gegeten. Daarnaast hebben de bewoners een eigen kamer waarin zij zich terug kunnen trekken. Een kamer ingericht met eigen spullen en volgens de eigen smaak.

Ook voor mensen met dementie worden steeds meer projecten kleinschalig groepswonen ontwikkeld. Het Kenniscentrum Wonen-Zorg heeft de projecten en plannen voor kleinschalig groepswonen voor mensen met dementie geïnventariseerd en opgenomen in de Databank Wonen-Zorg. De conclusies die we hieruit kunnen trekken staan in het artikel ‘De toekomst van kleinschalig wonen voor mensen met dementie’. Ook zijn er provinciale factsheets.

Het Trimbos-instituut en het VUmc zijn gestart met een landelijk onderzoek naar de effecten van kleinschalig wonen voor dementerende ouderen met een verpleeghuisindicatie, hun familieleden en verzorgenden. Lees de onderzoeksbeschrijving

Alzheimer Nederland, ActiZ en Aedes stimuleren de ontwikkeling van kleinschalig wonen voor mensen met dementie met een tweejarig werkprogramma ‘Wonen met dementie’. Het werkprogramma loopt van 2005 tot 2007 en richt zich op (toekomstige) cliënten, zorgorganisaties en woningcorporaties. Lees meer.