S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Blog – Ook mensen met dementie willen iets te kiezen hebben

Morgen op 21 september is het Wereld Alzheimer dag en het is de hele week de week van de dementie. Een week om stil te staan bij de vele mensen op de wereld en in Nederland die een vorm van dementie hebben. Veel mensen met dementie wonen zelfstandig thuis, maar wat als dit niet meer gaat en iemand moet verhuizen? Valt er dan iets te kiezen?

foto:iStock

Praktijkvoorbeelden

Er zijn nu 270.000 mensen met dementie in Nederland en dit aantal neemt hard toe. Mensen leven gemiddeld nog 8 jaar met dementie en 44% is alleenstaand. Ouderen met dementie blijven steeds langer thuis wonen, nu zo’n 70%, en dat is ook het devies. Maar als dat niet meer gaat is een verhuizing naar een verpleeghuis of beschutte woonvorm toch vaak een noodzakelijke stap. En dan is het goed als er iets te kiezen valt. Als Kenniscentrum Wonen-Zorg worden wij regelmatig bevraagd over wat nu een goede woonvorm is voor mensen met dementie, hoe groot een kleinschalige groep kan zijn en wat de principes van dementievriendelijk ontwerpen zijn. De afgelopen jaren hebben wij veel praktijkvoorbeelden verzameld en beschreven.

Nieuwe vormen van groepswoningen

In 2017 heb ik een artikel geschreven voor het Nederlands Tijdschrift voor de Geneeskunde waarin ik de ontwikkeling van het kleinschalig groepswonen voor mensen met dementie toelicht. De kleinschalige groepswoning is een veel voorkomende vorm. De groep is klein, meestal zo’n zes tot acht bewoners, overzichtelijk en veilig, met bij voorkeur vaste medewerkers. Er wordt zoveel mogelijk aangesloten bij het dagelijkse ritme van de bewoners. Er is een gezamenlijke woonkamer en keuken waar de maaltijden en veel van de dagelijkse activiteiten plaatsvinden. De laatste jaren zien we verandering in de groepsgrootte en -indeling: de groep wordt langzaam groter met meer bewoners in één groep, met meer privé ruimte per persoon en met bijvoorbeeld belevingshoekjes en beweegtuinen. Ook groepen gericht op specifieke leefstijlen en culturen worden meer aangeboden.

Foto van Viattence: De Nieuwe Antoniehof, EpeNieuwe Antoniehof in Epe

Diverse woonwensen

Ook mensen met dementie hebben diverse (woon)wensen en zoeken iets dat bij hen past. Ook zij willen iets te kiezen hebben. Maar hoe bedenk je als zorgorganisatie of corporatie welke vorm en welk vastgoed het beste past bij de (toekomstige) bewoner met dementie? Gelukkig worden er in het veld nieuwe woon- en zorgvormen ontwikkeld die aansluiten bij de diversiteit van mensen met dementie. In een recente artikelenreeks worden verschillende nieuwe woonvormen voor mensen met dementie getoond. Zoals de Nieuwe Antoniehof in Epe, waar de huiskamers allemaal grenzen aan een mooie tuin, men kan doezelen in de serre en de slaapkamers boven zijn. De inrichting is herkenbaar voor de bewoners en samen met het Openlucht Museum ontworpen. Of zoals het Zorgerf Buiten-Verblijf in Putten, een bosrijke en landelijke boerderijlocatie waar 48 bewoners wonen in drie hofjes. Met veel ruimte en groen en vooral veel dieren zoals pony’s, schapen en kippen. Een heel persoonsgerichte, open en huiselijke plek waar bewoners als vanzelf gestimuleerd worden om te bewegen en in de tuin te werken.

Herkenbare ruimte en inrichting

Over het goed ontwerpen en inrichten van een woning of woonvorm voor mensen met dementie is steeds meer bekend. Het Kenniscentrum Wonen-Zorg heeft al in 2014 een praktische Toolkit dementievriendelijk ontwerpen ontwikkeld en deze is onlangs vernieuwd. Herkenbaarheid, overzichtelijkheid, eenvoud van ruimte en inrichting en voldoende licht zijn de belangrijke principes van een dementievriendelijke woning en woonomgeving. Een mooi praktijkvoorbeeld van een locatie die zo is ingericht is De Koekoek in Veenendaal. Speciale verlichting, voor bewoners herkenbare voordeuren en het toepassen van bepaalde materialen en kleuren maken dit een dementievriendelijk ontwerp.

De Koekoek, Veenendaal. Foto: Joost BrouwersDe Koekoek in Veenendaal

Meer vrijheid

En de ontwikkelingen gaan door. Het inzetten van leefcirkels, domotica en leefstijlmonitoring voor mensen met dementie wordt gelukkig steeds meer gemeengoed. Door de leefcirkels is het goed mogelijk om bewoners de vrijheid te geven om naar buiten te gaan en zich vrij te bewegen. In Kaatsheuvel wordt een bijzonder project gebouwd, Parc Vossenberg. Hier komen o.a. mensen met dementie te wonen die de vrijheid hebben om naar buiten te gaan, in het Parc te bewegen en het dorp in te gaan. De gebouwde omgeving, de organisatie van de zorg en ook de technologie gaan ervoor zorgen dat veiligheid en vrijheid goed samengaan. Door middel van slimme monitors en sensoren worden de bewegingen in het dorp gevolgd om zo te onderzoeken hoe de sociale interactie in de omgeving is en wat het effect op de (dorps)bewoners is en de kwaliteit van leven. Het NIVEL voert dit onderzoek uit. Ik ga zeker volgen hoe dit gaat uitpakken.

Dementievriendelijke omgeving

Dus niet alleen de woning of woonvorm kan en moet dementievriendelijk zijn, ook de woonomgeving. Kenniscentrum collega Yvonne Witter schreef daar eerder een artikel over, de Dementievriendelijke gemeenschap. Om dit te bereiken is samenwerking tussen meerdere organisaties van belang, zoals de gemeente, zorgorganisaties en woningcorporaties. Alzheimer Nederland ondersteunt dit met een handreiking. Ook architecten en ontwerpers met kennis van dementie zijn steeds meer betrokken bij de inrichting van de openbare ruimte. Het Stimuleringsfonds van de Creatieve Industrie deed daarom een onderzoekstraject voor projecten voor 'dementie in de openbare ruimte'.

Meer variatie

Gelukkig is er dus steeds meer variatie in woonvormen voor mensen met dementie en valt er wat te kiezen. Toch zijn er nog veel meer en diverse dementievriendelijke locaties nodig, gezien de grote toename van het aantal mensen met dementie. Want zeg nou eerlijk, je zou zelf toch ook wat te kiezen willen hebben?

20-09-2018

Penny Senior

Door Penny Senior, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: dementie, zorgvastgoed, het scheiden van wonen en zorg, zorgtechnologie, de samenwerking tussen woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en gemeenten en de ontwikkeling van woonservicegebieden.

2018 (10)

2017 (16)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)