S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Blog - Tien jaar NOOM: diversiteit is hun kracht

Wat kan ik het me nog goed herinneren; tien jaar geleden, toen het NOOM, het netwerk van organisaties van oudere migranten, werd opgericht. Het was destijds hard nodig, een organisatie die de belangen van oudere migranten behartigde. Zaterdag 23 september 2017 vierde het NOOM het tienjarig jubileum. Wat een feest om daarbij te mogen zijn!

Onmisbaar en hard nodig

Met een klein bureau, een groot aantal betrokken vrijwilligers en zeer beperkt budget heeft het NOOM de afgelopen jaren heel veel bereikt. Het NOOM is nog steeds onmisbaar en is heel hard nodig. Oudere migranten zijn namelijk nog altijd niet zichtbaar. ‘Zij maken geen bushokjes kapot’, zei Harry Mertens, oud-medewerker van Movisie en nu actief bij het Amsterdamse ontmoetingscentrum Hudsonhof, een tijd terug en het klopt nog altijd. Oudere migranten bevinden zich nog steeds op vele terreinen in een achterstandspositie.

Stijgend aantal oudere migranten

'Op dit moment wonen er 426.633 migranten boven de 50 jaar in Nederland', vertelt Roelof Schellingerhout, senior onderzoeker bij KBA Nijmegen, ons tijdens het tien jarig jubileum. Dit aantal stijgt tot 696.898 in het jaar 2030. Er zijn 107.305 Surinamers van 50 jaar of ouder, 77.325 Turkse, 67.472 Marokkaanse vijftigplussers en 174.531 ouderen met een andere niet-westerse achtergrond. De oudere migranten zijn vooral in steden te vinden. Het merendeel woont in Amsterdam (69.958), Rotterdam (52.750), Den Haag (39.637), Utrecht (13.723) en Almere (10.753). De samenstelling van de groep verschilt per gemeente en ook per wijk. Zo wonen in Utrecht relatief veel Marokkaanse ouderen. 

Kans op kwetsbaarheid oudere migranten

De inkomenspositie van oudere migranten is ronduit slecht. Van de 65-plussers met een bijstandsuitkering is 71% een niet-westerse migrant. Het overgrote merendeel heeft geen volledige AOW. Wat betreft gezondheid en welzijn verkeren zij ook in een achterstandspositie: zij kampen vaker met eenzaamheidsgevoelens, psychische klachten en voelen zich vaker uitgesloten. Zij hebben meer chronische ziekten, blijkt uit onderzoek van de GGD Amsterdam naar gezondheid en leefgewoonten van oudere migranten in de vier grote steden. ‘De kans op kwetsbaarheid is groot’, zegt Schellingerhout, ‘omdat een groot aantal moeite heeft met de Nederlandse taal en moeite heeft met het nemen van eigen regie.’ Er is landelijk weinig beeld van deze groep. Het is niet duidelijk welke gevolgen de wijzigingen van het zorgstelsel hebben voor oudere migranten.

Weg met de kostdelersnorm

Het is wel overduidelijk dat zij last hebben van de ‘kostendelersnorm’, de zogenoemde ‘mantelzorgboete’. Het deed me goed te horen dat twee Kamerleden, René Peters, Tweede Kamerlid CDA en Linda Voortman, Tweede Kamerlid GroenLinks die aanwezig waren op de jubileum bijeenkomst, zich hard willen maken om die kostendelersnorm van tafel te krijgen. Ook aan de stapeling van eigen bijdragen willen zij wat doen. Oudere migranten mijden zorg, door de eigen bijdragen, merkt Manon Vanderkaa, directeur KBO-PCOB terecht op. De ouderenbonden trekken samen op om dit aan te pakken. 

Opleiden en inzetten van sleutelfiguren

Naast de landelijke lobby heeft het NOOM veel geïnvesteerd in deskundigheidsbevordering van ‘sleutelfiguren’ of ‘bruggenbouwers’, afkomstig uit migrantenorganisaties. Zij hebben samen met de doelgroep projecten gedraaid over complexe onderwerpen, zoals ouderenmishandeling en het levenseinde. En met succes want de projecten bereiken honderden ouderen. Op de bijeenkomst van afgelopen zaterdag verklapt NOOM-voorzitter Bouchaib Saadane het geheim van het succes: ‘Toen het NOOM werd opgericht, begon de financiële crisis wereldwijd. Wij hebben stand gehouden. We moeten het hebben van de betrokken mensen, van het netwerk. Wij leiden sleutelfiguren op die in gesprek gaan met de ouderen. Deze NOOM-aanpak werkt.’ Ik ben er ook van overtuigd.

Veel bereikt met weinig middelen

Ans Willemse-van der Ploeg, oud-Kamerlid van het CDA en nu actief in talloze besturen, is lid van het comité van aanbeveling van het NOOM. Zij zet aan het einde van de jubileumbijeenkomst terecht Fred May, voormalig coördinator en nog altijd betrokken en projectleider Yvonne Heygele in het zonnetje voor hun fantastische werk. Zij hebben met heel weinig middelen en een zeer beperkt bureau de afgelopen jaren ongelooflijk veel bereikt. Lucía Lameiro García en Jeanny Vreeswijk-Manusiwa zijn de huidige coördinatoren van het NOOM. Zij gaan dóór met de NOOM-aanpak. Zo zijn er mooie lopende projecten, zoals Zorg Verandert, een vijfjarig programma waarbij deelnemers ervaringen uitwisselen met elkaar over veranderingen in de zorg. Geen overbodige luxe want veel oudere migranten zijn niet goed geïnformeerd over de veranderingen, zo blijkt uit het rapport Samenredzaam dat het NOOM heeft opgesteld over de tussenresultaten van Zorg Verandert. 

Meer waardering en erkenning voor oudere migranten

Toch is er meer nodig. ‘Er moet meer dialoog komen met de mensen om wie het gaat’, zegt Walter Palm, oud-secretaris van het toenmalige Landelijke Overleg Minderheden, LOM. Hij draagt tevens een zelf geschreven prachtig gedicht voor dat als titel ‘onveranderlijk’ heeft. Het gedicht gaat over zijn jeugdherinneringen. Laten we hopen dat de situatie van oudere migranten niet onveranderlijk blijft. Dus wég met de kostendelersnorm, wég met de vooroordelen. En meer dialoog, misschien wel door het opnieuw instellen van een Landelijk Overleg Minderheden. Daarnaast is er nog iets nodig. Fred May verwoordt dat treffend op de bijeenkomst: ‘Oudere migranten willen graag participeren en zijn zeker bereid iets aan hun situatie te doen. Meer waardering en erkenning is dan wel een belangrijke voorwaarde.’

27-09-2017

Yvonne Witter

Door Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: Lokale Kracht, woonvariaties, kleurrijk wonen, welzijn en zorg en buur(t)projecten.

2017 (15)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)