S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Blog - Drones en zelfredzaamheid in Deense ouderenzorg

Hoe zit het met de Deense ouderenzorg? Wat kunnen we leren van de Denen? Denemarken ligt zo dichtbij en lijkt in een aantal opzichten op Nederland. Toch zijn de verschillen al snel merkbaar wanneer je een bezoek brengt: de taal is anders, het land is in oppervlakte groot maar heeft beduidend minder inwoners. Het landschap is glooiend, automobilisten houden zich keurig aan de snelheid en mensen komen erg relaxt over.

Foto KCWZ: Ouderenzorg Denemarken

Hygge in de Deense ouderenzorg

Het Deense ‘hygge’ is een hype, en dat is niet voor niets! Hygge laat zich het beste vertalen als ‘knus’ en omschrijft de Deense volksaard. Het houdt in dat Denen focussen op de dingen die er echt toe doen en genieten van de goede dingen in het leven. Momenteel verschijnen er veel boeken met tips om hygge te bereiken. Vinden we hygge terug in de ouderenzorg? Wat kunnen wij naast hygge van de Denen leren en zij van ons? Dat werd duidelijk tijdens de studiereis naar Denemarken die professor Joris Slaets en Marieke van der Waal van de Leyden Academy in het kader van de leergang ‘Veroudering en gezondheidszorg’ in mei 2017 organiseerden.

Minder bedden, meer technologie

De Denen staan voor een grote uitdaging in hun ziekenhuiszorg. Van overheidswege is besloten dat een flink aantal van de 36 huidige ziekenhuizen moet sluiten. De Denen anticiperen hierop met innovatieve technologie om het verdwijnen van een flink aantal bedden en het krimpende budget op te vangen. Steeds meer patiënten kunnen thuis ziekenhuiszorg krijgen door teleconsults. Het streven is dat patiënten alleen in het ziekenhuis zijn als het niet anders kan. De Denen experimenteren met robotchirurgie, vroegsignalering, telemedicine, apps voor patiënten en personeel, virtuele consultaties, 3D technologie en wearables (apparaten die je op je lichaam kunt dragen), telehospice.

Drones, Skype en roto-flexbedden

Het eerste dronecentrum is onlangs geopend om medicijnen te brengen naar mensen in afgelegen gebieden. Patiënten vinden een skypegesprek met de arts prettig, horen we van de Denen terug, omdat ze het gevoel hebben dat er échte aandacht voor hen is. Echte hygge. Op bezoek bij een spiksplinternieuw zorgcentrum zien we ook wat technische snufjes zoals draaibare bedden, de roto-flexbedden, wastafels die je makkelijk kunt verplaatsen, robot stofzuigers, een digitaal bord in de hal waar bewoners, professionals en familie makkelijk kunnen zien welke activiteiten er zijn, wie er aanwezig is en wie er wonen. Maar het meest in het oog springend zijn de enorme keukens. De architect zal wel een keukenprins zijn of een smulpaap.

Zelfredzaamheid voorop

Naast de focus op technologische vernieuwing leggen de Denen ook de nadruk op het bevorderen van zelfredzaamheid van mensen. Volgens de Deense wet moeten gemeenten kortdurende revalidatieprogramma’s aanbieden als dit het functioneren van de burgers kan vergoten en zo de behoefte aan zorg kan verminderen. De reden van dit beleid is de toename van het aantal mensen met een zorgvraag. Alles is gericht op activeren en rehabilitatie. Ook bij mensen met dementie. Door inzet van technologie, zoals een nieuw elektronische systeem dat trainingen aanbiedt, monitort en in kaart brengt of zorgvraag afneemt (digi-rehabilitation). Therapeuten spelen een grote rol en deze omslag vraagt om aanpassingen in het opleidingsprogramma. Ook is het belangrijk om goed te communiceren met familie en ouderen en ander zorgpersoneel. Want in eerste instantie zien mensen dit toch als een verkapte manier van bezuinigen.

Enthousiaste medewerker van een revalidatiecentrum:
‘Onze visie is dat we mensen ondersteunen bij het zoveel mogelijk zelfstandig functioneren. Stap voor stap, met kleine successen het grotere doel bereiken. En altijd in dialoog met elkaar en soms met de familie’

Veiligheid voorop maar niet ten koste van

Veiligheid is ook in Denemarken belangrijk maar de regelgeving is minder strikt dan in Nederland. In een ander zorgcentrum voor 60 bewoners met dementie dat wij bezoeken kunnen bewoners gewoon naar buiten lopen, naar de winkel lopen. Maar als ze echt een gevaar vormen voor het verkeer krijgen ze een bandje om zodat het personeel weet waar de mensen zich bevinden. Als bewoners iedere dag naar de supermarkt gaan om telkens hetzelfde te kopen, belt de supermarkt even naar het zorgcentrum. Dat is de afspraak. Het huis oogt knus en gezellig. Met vogelgeluiden, mooie kleuren, een beweeg- en klanktuin, kleine poppenhuisjes die in kleine kastjes op rolstoelhoogte aan de muren hangen, een reminiscentiekamer ingericht met oude spulletjes, een snoezelruimte, een wellnesskamer met een prachtig bad, duofietsen, een juke-box en zelfs een caravan in de tuin waar daadwerkelijk mensen kunnen slapen.

Samenwerking vanuit gemeenschappelijkheid

Gemeenten doen in Denemarken alles: toewijzen, indicatie stelling, controleren, uitvoering. Komt de onafhankelijkheid in het geding? We hebben het niet gemerkt omdat we telkens enthousiaste teams ontmoeten bij gemeenten die echt investeerden. Met elkaar over dingen nadenken is typisch Deens. We hebben veel samenwerking, vanuit gemeenschappelijkheid, gemerkt tussen professionals en tussen hen en vrijwilligers. Het bezoek aan Denemarken is waardevol al is het maar omdat je vervolgens met andere ogen naar je eigen land kijkt.

Minder regels dan Nederland

Nederland doet het ook heel goed, maar we moeten niet nog verder doorslaan in strikte regelgeving, het registeren van werkelijk álles, het uitbannen van risico’s. Denen gaan daar veel relaxter mee om. Dat ‘hygge’ zit écht in genen van de Denen. Zij zorgen ervoor dat ouderen in ontspannen sfeer knus kunnen ouder worden. Risico’s horen daarbij maar in dialoog met de oudere en hun naasten kan er veel. Denemarken neigt daarentegen teveel vanuit de medische hoek naar ouderen te kijken terwijl Nederland zich juist steeds meer richt op kwaliteit van leven en het bevorderen van leefplezier. Maar wat altijd en overal geldt: waar betrokken en gedreven mensen werken, of ze nu professional of vrijwilliger zijn, waar mensen met hun hart en ziel werken, daar stroomt de energie, daar voel je je als oudere welkom en gezien.

Deense ouderenzorg in het kort
Denemarken bestaat uit vijf regio’s en heeft 98 gemeenten. Ook Denemarken vergrijst, nog meer dan Nederland. Denemarken heeft het zelfde zorgsysteem als Engeland. Via belastingen wordt zorg gefinancierd, de overheid geeft geld. Wonen en zorg zijn volledig gescheiden. Er is weinig aanbod van particuliere zorgverleners. Het personeel is in dienst van de gemeenten, gebouwen zijn in eigendom van de gemeente of corporatie. Verpleegkundigen spelen in de Deense ouderenzorg een dominante rol, de huisarts heeft een kleinere rol. Huisartsen worden betaald per consult en werken als een soort zpp-ers. Denen spreken over woonzorgcentra en niet over verpleeghuizen. De woonzorgcentra zijn klein en zij kunnen het zich niet veroorloven om een verpleeghuisarts aan te stellen. Er zijn daarom geen verpleeghuisartsen. De ruimte voor experimenten is groot maar loopt via de lokale politiek en verschilt per gemeente. Mantelzorgers kunnen 9 maanden zorgverlof opnemen en dat wordt doorbetaald door de overheid.

06-06-2017

Yvonne Witter

Door Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: Lokale Kracht, woonvariaties, kleurrijk wonen, welzijn en zorg en buur(t)projecten.

2018 (7)

2017 (16)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)