Quickscan voor Zorgzaam Wonen – Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg

0

Steeds meer mensen met een zorgvraag wonen zelfstandig, gewoon in hun eigen wijk. Dat kunnen mensen zijn met een lichamelijk beperking, bijvoorbeeld mensen in een rolstoel of met een rollator, maar ook mensen met een zintuiglijke beperking, zoals een toenemend aantal slechtzienden als gevolg van ouderdom of diabetes. Daarnaast wonen meer en meer mensen met een lichte verstandelijke beperking of beginnende dementie ‘gewoon’ thuis, al dan niet met hulp van een mantelzorger. Volgens veel mensen met een zorgvraag zelf, en volgens de overheid, een goede ontwikkeling.

Voor gemeenten en woningcorporaties betekent het echter een flinke verandering in hun klantgroep, en dus in het dagelijks beleid: zij zijn de partijen die het zelfstandig wonen voor deze doelgroep mogelijk moeten maken. Kennis over de doelgroepen en hun (zorg)vragen en behoeften in relatie tot de woning en woonomgeving is daarbij onontbeerlijk. Landschapsontwerper Anke Wijnja (Bureau Fonkel) en architect Caro van Dijk (Caro van Dijk Architectuur) hebben beiden ervaring met ontwerpprojecten voor de zorg, en bouwden veel kennis op over de woonwensen van mensen met een zorgvraag. Vanuit deze ervaring stelden zij zichzelf een aantal vragen:

  • Kunnen we de kennis ook toepassen op de bestaande woningvoorraad?
  • Is de bestaande woonwijk zonder meer geschikt voor die verschillende zorgvragen?
  • Welke ruimtelijke ontwerp-tools kunnen we inzetten om het prettig zelfstandig wonen in een gewone woonwijk voor iedereen mogelijk te maken, ook voor mensen met een zorgvraag?

Wijnja en Van Dijk gingen samen op onderzoek uit, wat resulteerde in de ontwikkeling van een ruimtelijke ‘Quick Scan voor Zorgzaam Wonen’. Deze quickscan legt een bestaande woonomgeving langs de meetlat van drie aspecten: praktische bruikbaarheid, sociale context en ruimtelijke flexibiliteit. Er wordt inzichtelijk gemaakt op welke punten verbeteringen mogelijk zijn om zelfstandig leven met een zorgvraag makkelijker en leuker te maken. Woningcorporatie KleurrijkWonen kreeg de primeur, en analyseerde met behulp van de quickscan als eerste een van hun gebouwen en de directe omgeving.

Met het oog op de toekomst

KleurrijkWonen vindt het belangrijk dat klanten zolang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Vorig jaar hield de organisatie al klantenpanels met de huurders: wat ervaren zij als een geschikte woning, wat hebben zij nodig om in hun woning te kunnen blijven wonen en wat verwachten zij hierin van KleurrijkWonen als verhuurder? De conclusie die getrokken kon worden, was dat huurders zelf ook bepaalde aanpassingen willen realiseren indien mogelijk. Er is met name behoefte aan duidelijkheid over het proces rondom woningaanpassingen. De woningcorporatie ziet een belangrijke opgaaf in het geschikt maken van de bestaande woningvoorraad voor (latente) zorgvragers. 

Naast aanpassingen in de woning wil de corporatie kijken naar de algemene ruimten direct buiten de woning. In eerdere grootschalige onderhoudsprojecten werden al aanpassingen verricht, zoals als het ophogen van galerijvloeren en het aanbrengen van elektrische deuren, bedoeld om het langer thuis wonen mogelijk te maken en de woningvoorraad toekomstbestendig te maken. De uitkomsten zijn waardevol en maken ook duidelijk dat aanpassingen in de algemene ruimten niet alleen voor (latente) zorgvragers het woongenot verhogen, maar ook voor andere bewoners. Alle reden voor KleurrijkWonen om de quickscan een vaste plek te geven binnen de planvorming. Voor ingrepen in de bestaande voorraad, maar ook als onderdeel van het eisenprogramma voor nieuwbouw.