S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Blog - Steden steeds seniorvriendelijker?

Steden vergrijzen, de diversiteit binnen de stad blijkt groot. Sommige wijken vergrijzen enorm, anderen blijven relatief jong door studenten. Hoe bereiden steden zich voor op de toename van het aantal ouderen? Hoe blijft een stad of voormalige groeikern aantrekkelijk voor jong én oud? In deze blog krijgt u een snelle indruk van wat er op dit vlak gebeurt.

De zorgzame wijk, een ontwerpstrategie voor de inclusieve woonomgeving

Gouden jaren

Utrecht is zo’n stad die zich goed aan het voorbereiden is. Zo maakte de gemeente samen met Zilveren Kruis een stedelijke agenda ouderen (2016-2018) om van Utrecht een ‘sociaal vitale stad’ te maken, voorbereid op de uitdaging die ouder worden in de stad met zich meebrengt. Utrecht is een jonge stad, maar het aantal ouderen neemt toe. Het aantal 65-plussers verdubbelt ten opzichte van 2012 naar 64.000 in 2040. Uit de stedelijke agenda blijkt dat de opdrachten die de gemeente en de zorgverzekeraar hebben elkaar raken. Logisch dus dat zij samen optrekken. De gemeente voert de Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo) en de Wet publieke gezondheid (Wpg) uit, en de zorgverzekeraar is verantwoordelijk voor de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz).

De gemeente en de zorgverzekeraar hechten beiden belang aan een gezonde leefstijl van burgers en verstrekken daartoe informatie en advies. Een van de thema’s waar zij zich mee bezighouden is eenzaamheid. Dat is geen overbodige luxe, want 46% van de ouderen in Utrecht is eenzaam (12% zelfs in ernstige mate). En eenzaamheid komt ook voor onder andere groepen, zoals jongeren. De thema’s ‘eenzaamheid’ en ‘ontmoeting’ kwamen uitdrukkelijk aan de orde tijdens de bijeenkomst 'Gouden jaren #2' die onlangs plaatsvond in Utrecht. Deelnemers gaven aan zich ongerust te maken over toenemende eenzaamheid en pleiten voor meer ontmoetingsmogelijkheden. Architectuurcentrum Aorta organiseerde al eerder een bijeenkomst over ouder worden in de stad. Sprekers en deelnemers aan de bijeenkomst 'Gouden jaren #2' wierpen een blik op de toekomst: ouder worden in 2040. Striptekenaar Ronald van der Heide maakte hierover een veelzeggende illustratie.

Sociale participatie, transport en communicatie

Niet alleen Utrecht is bezig met het voorkomen en verminderen van eenzaamheid. De gemeente Den Haag wil eenzaamheid onder ouderen aanpakken, samen met burgers en organisaties, en begon eind vorig jaar met een 'Community tegen Eenzaamheid'. Den Haag zet zich bovendien actief in om een seniorvriendelijke stad te worden en is aangesloten bij het netwerk ‘Age Friendly Cities’ van de World Health Organisation (WHO). TNO onderzocht in opdracht van de gemeente wat ouderen nodig denken te hebben om vitaal te blijven. Het rapport concludeert "dat om senioren mee te kunnen laten doen aan de dingen die ze willen (sociale participatie), ze vervolgens moeten weten wat en waar dit te doen is (communicatie) en ze er vervolgens moeten kunnen komen (transport)."

In Den Haag wonen ruim 70.000 65-plussers, en het aantal groeit. De gemeente wil informatie ontsluiten en activiteiten zichtbaar maken. Het gaat om activeren, participeren en uitdragen, onderstreept projectleider Roy Wesenhagen. Den Haag lanceert deze week een de website www.seniorvriendelijkdenhaag.nl en burgers worden uitgenodigd met ideeën te komen die de stad leefbaarder maken voor ouderen. De beste ideeën maken kans op de Vitaliteitsaward 2016.

Woonwensen van stadsveteranen

Ook Amsterdam houdt zich op verschillende manieren bezig met 'beter oud worden'. De hoofdstad telt in 2040 159.000 ouderen, in 2012 was dit aantal volgens het CBS nog 90.000. De stad merkt dat woonwensen steeds diverser worden. Heren 5 Architecten doet momenteel onderzoek naar de wensen van ‘stadsveteranen’, de Amsterdamse ouderen. In steden is er behoefte aan woonvormen die veiligheid en geborgenheid bieden. Zo kan een hofje een uitstekende woonvorm zijn. Landschapsontwerper Anke Wijnja (Bureau Fonkel) en architect Caro van Dijk (Caro van Dijk Architectuur) ontwikkelden een ruimtelijke 'Quick Scan voor Zorgzaam Wonen'. Zij onderzochten ontwerptools die ingezet kunnen worden om prettig zelfstandig wonen in een reguliere woonwijk mogelijk te maken voor iedereen. Corporatie Kleurrijk Wonen nam de proef op de som en maakte met behulp van de quickscan een 'zorgzame' analyse van één van hun gebouwen en de directe omgeving.

Net als andere steden heeft Amsterdam niet alleen met vergrijzing te maken, maar ook met verkleuring. Socioloog Maurice Crul vertelde tijdens het symposium Age Included (november 2015) dat er in Amsterdam 170 nationaliteiten wonen. Marokkaanse vrouwen vormen nu de groep stabiele Amsterdammers. In Den Haag heeft meer dan de helft van de inwoners een andere culturele achtergrond. Steden zijn ontzettend divers, en dat heeft gevolgen voor wonen, zorg en welzijn.

Symposium 'Flex in the City'

Ook andere steden en voormalige groeikernen anticiperen op vergrijzing, verkleuring en ontgroening. Vanuit het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg zijn we ook bezig met en erg geïnteresseerd in het thema ouder worden in de stad. We organiseren op woensdag 1 juni 2016, tijdens de internationale conferentie ‘Building the Future of Health’, het symposium ‘Flex in the City’. Bijdragen zijn er van onder anderen professor Jan Latten, Hester van Buren (Rochdale), Ids Thepass (voorzitter Raad van Bestuur van Laurens, Rotterdam), Bas Liesker (architect Heren 5 Architecten), Jacques Allegro (voorzitter StadsdorpZuid), Leonie Voragen (consultant Zorgvernieuwing VGZ) en een bijdrage vanuit de gemeente Den Haag. Houd onze website in de gaten voor meer informatie over het symposium.

Bent u bezig met dit thema, heeft u ideeën of juist behoefte aan meer informatie, laat het ons weten!

27-01-2016 13:16

Yvonne Witter

Door Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: Lokale Kracht, woonvariaties, kleurrijk wonen, welzijn en zorg en buur(t)projecten.

2018 (10)

2017 (16)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)