S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Blog - Langer thuis wonen: zoeken naar oplossingen

Het aantal verhuisbewegingen onder 65+ers is de afgelopen 20 jaar gedaald van 7% naar 4,5% per jaar. Ouderen wonen langer thuis; dat is overheidsbeleid en dat willen veel ouderen ook. Mensen verhuizen meestal niet uit voorzorg, ook niet als zij minder mobiel worden of te maken krijgen met andere fysieke beperkingen. Ouderen verhuizen pas als er een zware zorgvraag ontstaat, waardoor het thuis niet meer gaat en het sociale netwerk het niet meer kan opvangen. Maar dan wordt verhuizen ingewikkelder of moet de stap naar een verpleeghuis worden gemaakt. Opvallend is dat mensen die met een zware zorgvraag zijn aangemeld bij een verpleeghuis, vaak niet verhuizen. Van de mensen die op een wachtlijst staan voor opname in een verpleeghuis, blijft in de helft (49%) ondanks de beperkingen liever thuis wonen.

Woonvariaties

Toch zijn er steeds meer alternatieve geschikte vormen van wonen met zorg. Woningcorporaties bieden zorgwoningen aan, kinderen nemen een mantelzorgwoning in de tuin en groepen burgers organiseren zelf een woon-/zorgcoöperatie. Dat zijn nog maar een paar voorbeelden van de veelheid aan woonvariaties. Slechts een beperkt percentage ouderen kiest daar op dit moment voor. Onbekendheid van die alternatieven kan een oorzaak zijn, of ze ontbreken nog in de eigen omgeving. Qua volume is het aantal woonalternatieven nog beperkt en mensen willen in de eigen woonomgeving blijven wonen en zien er tegen op om naar een andere wijk of dorp te verhuizen. Woonalternatieven zijn ook niet altijd makkelijk vindbaar en mensen vrezen soms voor een toename van de vaste lasten. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft een soortgelijke conclusie getrokken en ziet het ontbreken van alternatieven in de eigen woonomgeving als een van de bepalende factoren. Uit onderzoek in opdracht van het VUmc blijkt ook dat kwetsbaren meer moeite hebben de juiste hulp te vinden. In de stad is dat probleem groter dan op het platteland; 50% van de stadsbewoners kent iemand in de buurt waarvan ze denken dat deze niet in staat is zelf benodigde hulp te regelen.

Steeds vaker komen ouderen op de Spoedeisende Hulp (SEH) van een ziekenhuis terecht voor zaken die in de thuissituatie hadden kunnen worden opgelost. De NOS onderzocht dit verschijnsel recent. In twee weken tijd gebeurde dat 341 keer bij 35 SEH's. En 25 SEH's turfden in totaal 160 ziekenhuisopnames zonder strikt medische noodzaak. Kortom, langer thuis wonen is veelbelovend, maar brengt in de praktijk nog problemen met zich mee. In welke richtingen vinden we oplossingen?

Wat is nodig?

Wat zijn de belangrijkste aandachtspunten om het langer thuis blijven nog beter te faciliteren? Het sociale netwerk is cruciaal, bewustwording en versterking van de grip op de eigen kwaliteit van leven en aanpassing van woningen moeten prioriteit krijgen.

De rol van het sociale netwerk is cruciaal. Indien men dat netwerk niet heeft of het valt weg, dan is dat een van de belangrijkste redenen voor opname in een instelling. En mantelzorgers staan onder grote druk, zo bleek ook uit het onderzoek van het Nivel. Een op de 6 mantelzorgers is zwaar belast of zelfs overbelast. Mantelzorgondersteuning (door bijvoorbeeld dagbesteding, dagopvang of respijtzorg) en netwerkondersteuning zijn nodig. Dit onderwerp staat ook centraal tijdens de komende bestuurdersbijeenkomst van het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg.

Goede samenwerking tussen Wmo-partijen, Wlz-aanbieders, corporaties, gemeenten en welzijn is nodig om het aanbod aan woningen en voorzieningen goed af te stemmen op de vraag. Om geschikte woningen bij de juiste mensen met behoefte aan wonen met ondersteuning te krijgen. En het langer thuis wonen mogelijk te maken. 
Aanpassing van de bestaande woningvoorraad is nodig. Die moet geschikter gemaakt worden voor mensen met een beperking (en tegelijk verduurzaamd!). En zorgorganisaties moeten op zoek naar meer flexibiliteit in het aanbod van wonen met zorg.

Ten tenslotte: empowerment! Help bewustwording op gang te brengen en verschaf informatie over oplossingen. De nieuwe generatie ouderen die er aan komt, is al bewuster, signaleert de ING: vitaler, rijker en meer grip op hun levenskwaliteit. Ouderen die de beperkingen in hun leefomgeving onderkennen en actief op zoek gaan naar oplossingen, zoals het actief versterken van hun netwerk of toch uit voorzorg verhuizen naar een geschikte, levensloopvriendelijke woning.

Bestuurdersbijeenkomst Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg
De opgave voor wonen en zorg in de wijk is het thema van de Bestuurdersbijeenkomst op 9 februari 2017. Bestuurders van woningcorporaties, zorgorganisaties en gemeenten worden uitgenodigd voor deze bijeenkomst op 9 februari 2017. Met onder meer Rijksbouwmeester Floris Alkemade, hoogleraar sociale demografie Jan Latten (UvA) en de vernieuwende bestuurlijke aanpakken van een corporatie, zorgorganisatie, verzekeraar en een gemeente.

21-11-2016

Arnout Siegelaar
Arnout Siegelaar (1965) is adviseur bij het Kenniscentrum Wonen-Zorg, en vervangt Penny Senior tijdens haar afwezigheid tot februari 2017. Hij richt zich op zorgvastgoed, extramuralisering, wonen met dementie, duurzaamheid en woon-/zorgtechnologie.

2018 (7)

2017 (16)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)