S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Meergeneratie wonen in Duitsland

Laatst was een zorgbestuurder uit Singapore op bezoek in Nederland. Hij vertelde dat de ‘meergeneratiewoningen’ van vroeger op dit moment opnieuw gebouwd worden in zijn land. ‘Het is weer een trend’, zei hij. In Duitsland is het wonen met verschillende leeftijdgroepen al langer een thema. Onlangs was ik mee op werkbezoek in Duitsland, georganiseerd door het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg samen met Habipro. We hebben diverse projecten bezocht waar meerdere generaties bij elkaar wonen.

Positieve invloed op de wijk

In de Claudius-Höfe, een meergeneratie-woonproject in Bochum wonen 180 mensen met en zonder beperking. Het strak vormgegeven woonproject is vlakbij winkels en het station gelegen. Het woonproject heeft volgens een tevreden bewoner een positieve invloed op de wijk gehad. De wijk was wat aan het verloederen. Met het project, het restaurant, een centrum waar allerlei sociale en culturele activiteiten plaatsvinden en het kleinschalige hotel is de wijk een stuk levendiger geworden. De woningen zijn toegankelijk en duurzaam. Ieder levert naar vermogen een bijdrage. Sommige bewoners hebben meer tijd dan anderen. Dat begrijpt iedereen en mensen kijken elkaar niet scheef aan Maar er gebeurt meer! In het buurttheater treden bewoners van het woonproject en buurtbewoners bijvoorbeeld samen op.

Het idee van dit woonproject komt van een ouder van kinderen met een beperking en hun school. Want zij zochten samen voor schoolverlaters met een beperking werk en een woning. Langzamerhand ontstond het idee voor een woonproject waarbij werken en samenleven met anderen met elkaar verbonden wordt.

Vier generaties

In Dortmund bezoeken we het zesde meergeneratiewoonproject van de initiatiefgroep van WIR (Wohnen Innovativ Realieseren), Het project bestaat nu vijf jaar en ziet er mooi uit met veel tuinen en ruimten. De woningen zijn toegankelijk wat voor de kinderen met beperkingen die er ook wonen, handig is. Woningen kunnen aan elkaar gekoppeld worden als dat wenselijk is. De architect die het project heeft ontworpen woont er zelf. Dat is een goed teken. Er is een school in de buurt maar winkels zijn er niet te vinden. Ouderen die boodschappen nodig hebben regelen zelf dat ze toch bij de winkels kunnen komen. Er wonen zelfs vier generaties! Een vrouw van 98 met haar kind, kleinkinderen en achterkleinkinderen. De bewoonster vindt het wonen hier niet hetzelfde als wonen in een woongroep. Het is hier meer een ‘buurgemeenschap’. Mensen wonen in een buurt, staan voor elkaar klaar en doen soms dingen samen. We horen dat dit concept werkt met groepen van ongeveer 20 personen. Als een groep uit meer dan 20 personen bestaat, ontstaan er vaak subgroepen. Dat is ook niet erg maar dan krijgt het woonconcept een wat ander karakter.

Perfect wonen

Vlakbij het Unperfekthaus in Essen, een bijzonder gebouw waar creatievelingen en buurtbewoners welkom zijn, staat een wooncomplex voor 40 personen van verschillende leeftijden. Het pand is ook eigendom van de oprichter van het Unperfekthaus die er bewust een woonplek voor alle leeftijden van wilde maken. De oudste bewoner is 78 jaar maar de meeste bewoners zijn tussen de 25 en 35 jaar. Zij vinden het hip om met meerdere generaties te wonen. Ook is het aantrekkelijk dat er veel technologische snufjes aanwezig zijn. Er zijn diverse gemeenschappelijke ruimten, maar er is ook een verdieping waar gewerkt wordt en die ruimte biedt aan startende bedrijfjes. 

Burenhulp houdt niet op bij de voordeur

Dat ook de meergeneratiewoonprojecten verschillend zijn, zagen we wel. We namen een kijkje bij woongemeenschap LEDO van woningcorporatie GAG met 66 woningen. De groep bestaat sinds 2009. Een derde van de 90 bewoners zit in een rolstoel. De gemiddelde leeftijd is 46 jaar. De oudste bewoonster is halverwege de tachtig jaar en de jongste bewoner is op komst. De bewoners maken veel gebruik van de gemeenschappelijke ruimte zodat er weinig ruimte is om het ook aan anderen te verhuren. Een zelfhulpgroep maakt er gebruik van maar verder vinden er vooral activiteiten van de bewoners zelf plaats. ‘Onderlinge hulp? Ik merk er niets van en dat betekent dat alles functioneert zoals het zou moeten’, vertelt een bewoonster ons. ‘Het gaat namelijk allemaal vanzelfsprekend. Je leert hier om hulp te vragen en te geven. Dat gaat op natuurlijke wijze.’ Bewoners die zorg nodig hebben krijgen deze van professionals. Daarnaast komt er een vrijwilliger die bijvoorbeeld kookt. Er is een prachtige gemeenschappelijke tuin. Opvallend is dat er meer onderlinge hulp plaats vindt tussen de leeftijdsgenoten dan tussen de generaties.

Er is zeker verbinding met de buurt. ’Burenhulp houdt niet op bij de voordeur.’ Zo zijn kinderen van het kinderdagverblijf op bezoek geweest en is er een taalproject geweest waar de kinderen en de bewoners van LEDO samen optrokken. Het kinderdagverblijf krijgt subsidie van de gemeente om de taalachterstand van de kinderen te verminderen. ‘Op die manier komen de kinderen en hun ouders bij ons binnen wat de binding met de buurt ten goede komt. Zo leer je elkaar kennen. We willen geen eiland zijn. We willen in de wijk stralen en merken dat de wijk dan ook terugstraalt.’ Toch zijn er ook moeilijkheden zoals de overlast van een groepje hangjongeren. ‘We proberen een positieve manier te vinden om hen aan te spreken.’ Met de slogan van LEDO ‘samen wonen en leven, meer vriend dan buren zijn’, moet dat wel lukken!

Kleurrijk palet

Ook in Nederland zijn er voorbeelden van woonprojecten waar meerdere generaties bij elkaar wonen. Een mooi voorbeeld is de Meergeneratie Woongroep Nijmegen. Dit initiatief opent in januari de deuren. In het project komen 40 huurwoningen en 9 koopwoningen voor in totaal 65 volwassenen en 24 kinderen. Corporatie Talis bouwt de woningen, Woningbouwvereniging Gelderland (WBVG) regelt de verhuur en maakt het meerjaren onderhoudsplan. Verder gaan de bewoners zo veel mogelijk in zelfbeheer doen. Dit soort initiatieven, zoals we gezien hebben in Duitsland en ook in Nederland, zijn nu hard nodig. Met het langer thuis wonen en het diverser worden van de woonwensen is meer variatie nodig. Het mixen van leeftijden en ook doelgroepen komt in Duitsland, en ook in Nederland steeds vaker, voor. Het palet aan woonvariaties mag wat mij betreft zo kleurrijk mogelijk worden!

Foto’s: Els van Betten, Habion

30-09-2015 14:38

Yvonne Witter

Door Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: Lokale Kracht, woonvariaties, kleurrijk wonen, welzijn en zorg en buur(t)projecten.

2017 (15)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)