S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

Veranderingen wonen en zorg risico voor brandveiligheid

Rogier Goes vraagt aandacht voor een sluipend probleem. De hervorming van de langdurige zorg voltrekt zich in snel tempo. Het sluit aan op de maatschappelijke ontwikkeling dat mensen zelfstandig willen wonen met zorg aan huis. Maar corporaties en zorgaanbieders krijgen nu wel steeds vaker te maken met onveilige situaties. 

Forse aantallen

De brandweer voorziet dat het aantal dodelijke slachtoffers ouder dan 65 jaar bijna verdubbelt. Omdat mensen een hogere leeftijdsverwachting hebben en langer zelfstandig wonen, is extra waakzaamheid ter voorkoming van fatale woningbranden dus noodzakelijk.

De media berichten volop over de sluiting van verzorgingshuizen en over ouderen die daar verblijven en moeten verhuizen naar een andere locatie. Een gevolg van overheidsbeleid dat de toegang tot intramurale zorg beperkt voor mensen met een lichtere zorgindicatie. Maar ook zonder beleid zou dit, weliswaar in een lager tempo, zijn gebeurd. Immers: inmiddels is het zo dat de meeste mensen, ook als er hulp of zorg nodig is, gewoon zelfstandig en betaalbaar (willen) blijven wonen. Het gaat echter wel om forse extra aantallen die nu jaarlijks thuis moeten blijven wonen: 10.000 ouderen, 1.300 gehandicapten en 800 ggz-cliënten.

Veiligheid vergeten

We weten dat langer thuis blijven wonen eisen stelt aan de woning en de aanwezigheid van omringende voorzieningen, zoals zorg, welzijn, winkels en activiteiten. Alle aandacht gaat uit naar woningaanpassingen en principes van woonservicegebieden. Maar naar mijn mening vergeten we een belangrijk aspect: de veiligheid. Bij woningbranden is het aandeel slachtoffers van 60 jaar en ouder hoog. Rookontwikkeling, late ontdekking en beperkte mobiliteit van het slachtoffer leidden volgens de brandweer het vaakst tot fataliteit van de brand.

De veranderingen in wonen en zorg verhogen het risicoprofiel van woonsituaties. Ouderen en kwetsbare personen die langer zelfstandig thuis blijven wonen, zijn niet altijd zelfredzaam. Als dan ook de buren oud(er) zijn of een beperking hebben, is hulp bij brand niet vanzelfsprekend. Door scheiden van wonen en zorg ontstaan in verzorgings- en verpleeghuizen, maar ook in “gewone” wooncomplexen met steeds oudere bewoners, situaties die corporaties en zorgaanbieders nauwlettend in de gaten moeten houden. Maar waarvoor zij eigenlijk de verantwoordelijkheid niet (kunnen) dragen.

Regelgeving sluit niet aan

Het Bouwbesluit garandeert dat in zorggebouwen een bepaald brandveiligheidsniveau aanwezig is. Dan nog zeggen sommige deskundigen dat het Bouwbesluit slechts minimale eisen bevat en feitelijk alleen maar is gericht op het signaleren van brand en het ontvluchten van het gebouw. BHV-procedures en andere organisatorische maatregelen moeten er voor zorgen dat, in veel gevallen niet-redzame, bewoners bij brand op tijd het gebouw uitkomen. Nu in rap tempo “scheiden van wonen en zorg” wordt doorgevoerd, zijn diezelfde cliënten in datzelfde complex opeens huurders die zelf voor hun veiligheid moeten zorgen.

Voor woningen bestemd voor het verlenen van professionele zorg kent de regelgeving eisen voor brandmeldinstallaties en rookmelders. Aedes en de zorgbranches hebben indertijd meegedacht over die eisen voor de zorgclusterwoning en groepszorgwoning. Maar nu zien we gebeuren dat het bevoegd gezag die eisen koppelt aan seniorenflats of voormalige verzorgingshuizen.

De regelgeving blijkt dus niet aan te sluiten bij de maatschappelijke ontwikkelingen. Er ontstaan situaties waarbij corporaties, zorgaanbieders, brandweer, burgers en overheid zich ongemakkelijk voelen. Bij het aanpakken van dit vraagstukken kunnen we ons beter gezamenlijk richten op de risico’s en die proberen af te dekken. Waarbij ieder zich bewust is van zijn eigen rol en daarnaar handelt.

24-02-2014 11:30

Rogier Goes

Door Rogier Goes, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Zijn specialiteit ligt op het terrein van wet- en regelgeving en financierings- en huisvestingsbeleid wonen en zorg. 

2018 (7)

2017 (16)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)