S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

The next step: Een burgerinitiatief? Top(sport)!

Uitgesproken tijdens congres Lokale Kracht: the next step op 19 maart 2014

Veel initiatieven beginnen met een kleine stap. Neem zorgcoöperatie Hoogeloon: eerst voorzichtig begonnen met een eetgroep, toen langzamerhand uitgebreid naar andere voorzieningen als dagopvang en er zijn inmiddels twee zorgvilla’s gerealiseerd. Het is niet zo dat ieder burgerinitiatief wil groeien of uitbreiden. Het verschilt natuurlijk per initiatief, de aard en doelstelling. De variëteit van de initiatieven is enorm! Qua doelgroep, doelstelling, stadia.

Van idee tot lopend initiatief

Om even naar dat laatste punt te kijken: sommige initiatieven hebben net hun eerste stapje genomen en bevinden zich in de beginfase, anderen hebben al heel wat kilometers afgelegd en zijn al vergevorderd. DyNaMo Bv is een toekomstig wijk- en activiteitencentrum in Leiden dat door cliënten in de geestelijke gezondheidszorg wordt beheerd. Het centrum wordt een plek voor ontbijt, lunch en diner voor cliënten en wijkbewoners. Bonte Buurtgenoten is een prille woonwerkgemeenschap van en voor een mix van mensen; jong en oud, ondernemend, midden in de samenleving, met en zonder beperking. Het Odensehuis is een inloopcentrum door en voor mensen met dementie en hun naasten. Dat bestaat al langer. Net als Wiel & Deal waar studenten voor andere studenten met een beperking zorgen.

Doorzettingsvermogen

Wat de meeste initiatieven gemeen hebben hoe gevarieerd ze ook zijn, is dat zij ervaren hebben dat er een flinke dosis doorzettingsvermogen voor nodig is én blijft om het initiatief te realiseren en te behouden. En dat de stappen die genomen worden niet altijd zonder struikelen, obstakels gaan. Sommige initiatieven lopen bijvoorbeeld aan tegen regelgeving. Zo moest het Zorghuus in Ysselsteyn ineens een calamiteitenplan maken en aan allerlei voorwaarden voldoen en protocollen maken, soms op verzoek van de familie. Verder stuiten sommige initiatieven op professionals die achterover gaan leunen nu de burgers het zelf doen. Of het tegenovergestelde: nemen anderen het initiatief over en is het niet meer van de burgers zelf. Of zoals zorgcoöperatie Austerlitz heeft ervaren, kan het bestuur nog wel eens voor de muziek uit lopen. Dan gaat het initiatief te hard terwijl zij ook het omgekeerde hebben ervaren: dat de vaart juist eruit gaat, na de opstartfase. Timing, het momentum pakken is belangrijk. Maar 'struikelen' is niet altijd erg. Het voorkomt soms een val. En het kan je scherp houden.

Vraagstukken

Zo heeft het Platform Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen uit Brabant aangegeven waar zij tegen aan liepen en dit naar Den Haag doorgesluisd. Maar ook buigen ze zichzelf over de oplossingsrichtingen. Anderen leren van deze vraagstukken. Wij ook. De afgelopen tijd merken we dat de initiatieven zich bezighouden met vraagstukken van duurzaamheid, werkbare mechanismen, kwaliteit, risico's en transparantie/toezicht. Maar ook rond 'ongelijkheid'. Hoogleraar Evelien Tonkens waarschuwt in een recent artikel 'Herover de participatiemaatschappij' dat doe-democratie diploma-democratie versterkt. In de wat betere wijken gaan mensen meer doen. Actieve burgers zijn volgens haar niet representatief voor de bevolking Als de overheid meer verwacht van burgers en dit stimuleert, vergroot ze de sociale ongelijkheid. Interessant is of professionals in de wijken die achterblijven actief worden. Een vraagstuk waar ik me persoonlijk zorgen over maak is het overvragen van bepaalde burgers. Tonkens heeft het over 'begrenzing'. Als zorg tijdelijk is en er duidelijke grenzen worden aangegeven wat iemand kan doen, dan kan er veel. Een belangrijk punt.

Vervolgactiviteiten

Als Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg gaan wij de komende tijd verder met de thematiek. We merken dat professionals behoefte hebben aan ondersteuning. Hoe in te spelen op een burgerinitiatief? Hoe geef je burgers ruimte om hun initiatieven te realiseren? We zijn van plan om nog een magazine te maken en zullen ons dossier Lokale kracht op de site actueel houden met informatie, zoals een artikelenreeks. In het najaar is er weer een studiereis naar Engeland, met de Universiteit Utrecht/Tine de Moor hebben wij al twee denktankbijeenkomsten georganiseerd en zullen dit vervolgen in juli en in oktober. 

In het kader van het programma Langer Thuis, een kennis- en expertimentenprogramma wat wij samen met Movisie en Platform 31 uitvoeren hebben wij een onderdeel 'Vliegwiel Burgerkracht'. Met dit programma onderdeel willen we inzicht krijgen in wat de werkzame principes zijn bij het vormen en borgen van burgerinitiatieven die zich richten op langdurige zorg; inzicht krijgen in de wijze waarop gemeenten en maatschappelijke organisaties deze particuliere initiatieven kunnen faciliteren en ondersteunen; een toolbox ontwikkelen gebaseerd op vragen van de initiatieven zelf. Het Vliegwiel is vooral gericht op de burgerinitiatieven. Maar de informatie is natuurlijk interessant voor de overheid, voor professionals in het veld. 

Oefenen baart kunst

Bij het nemen van burgerinitiatieven is samenwerking belangrijk, een goede balans vinden tussen wat haalbaar is en wat nodig is. Het vereist flexibiliteit en een goede timing. Oefenen baart nog altijd kunst. En het is zaak om krachten effectief in te zetten en je niet helemaal uit te putten. Kortom: een burgerinitiatief realiseren? Dat is je reinste topsport!

25-03-2014

Meer informatie

Yvonne Witter
Door Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: Lokale Kracht, woonvariaties, kleurrijk wonen, welzijn en zorg en buur(t)projecten.

2018 (11)

2017 (16)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)