S M

Hét informatiepunt voor professionals
op het gebied van wonen, welzijn en zorg

In beweging: zingende zebrapaden en 'zwementie'

Hoe lang zit u op een dag? 35% van de Nederlandse bevolking zit tussen de 7-16 uur per dag! En een zittend leven duurt niet lang…..'Bewegen is winst!’. Dat zegt Nanette Hagedoorn op het landelijke congres op 4 november jl. over ‘Bewegen in langdurige zorg’ van Studie Arena Zorg & Wonen. Zorginnovatiebureau DAZ, VU Amsterdam, NISB en het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg waren partners.

www.buitenkomtvoorbij.nl

Meer bewegen vraagt soms creativiteit. Zo bewoog de moeder van Nanette Hagedoorn niet graag maar wist de thuiszorgmedewerkster op creatieve wijze haar wel aan het fietsen te krijgen. Op de hometrainer thuis weliswaar, maar toch. Het geheim zit hem ook in het bewegen gedurende de hele dag. Dus niet twee keer per week sporten en verder de hele dag zitten. Het kantoor van het NISB pakt het gedegen aan: er zijn constant mogelijkheden om te bewegen tijdens vergaderingen en bij het computerwerk. Mensen worden er creatiever en energieker van.

Gaat u maar lekker zitten

De inspectie voor de gezondheidszorg is ook van mening dat mensen te weinig bewegen, ook in instellingen. Vanaf 2015 gaat de inspectie toetsen of er voldoende wordt bewogen. Beweegstimulering is een onderdeel van verantwoorde zorg geworden. Toen Karin Gerrits, onderzoeker MOVE, aan de VU ook nog eens liet zien wat voor gezondheidswinst voldoende bewegen oplevert, was er geen houden meer aan. We wilden als deelnemers het liefste gaan dansen en springen, fietsen en rennen. “We zitten teveel!”

Professor Erik Scherder, hoogleraar Bewegingswetenschappen Rijksuniversiteit Groningen en Klinische neuropsychologie aan de VU deed er nog een schep bovenop door te laten zien dat bewegen een geweldige manier is om het brein te stimuleren. Aan de hand van plaatjes van hersenen van mensen met en zonder dementie kregen we een beeld van het effect van bewegen.

Met veel respect voor zorgmedewerkers gaf Scherder een mooi voorbeeld. “Als we een dagje uit gaan met bewoners, nemen we de rolstoel mee in plaats van zelf te lopen voor wie het nog kan, omdat het sneller gaat. Daar kunnen we op letten. En de dwalende dame met dementie? Wij zeggen dan: ‘ga maar lekker zitten’. Maar het is juist goed dat degene nog loopt. Dat deel van de hersenen is intact. Ook als mijnheer Jansen met zijn laatste restje energie probeert op te staan, zeggen wij liefdevol tegen hem: ‘Gaat u toch lekker zitten.’

Maar bewegen heeft een positief effect op de frontale hersenkwab. Als dit gebied geactiveerd wordt, zijn we beter in staat om negatieve emoties te remmen. Bewegen en muziek luisteren heeft een positief effect op de gebieden in de hersenen waar empathie zit, sociale samenwerking, impulscontrole. Dat zijn wel gebieden die bepalen of iemand zelfstandig en zelfredzaam is. Fysieke inactiviteit is zelfs een pandemie aan het worden”, waarschuwt Scherder. Hij benadrukt dat het belangrijk is om de normale activiteit te behouden. Dat is niet altijd makkelijk: de lift zie je vaak meteen als je een gebouw, zeker een zorggebouw, binnenkomt. De trap is vaak moeilijk te vinden.

Beweegbuddies en andere initiatieven

Gelukkig zijn er veel organisaties die in beweging zijn op dit terrein. Zorgorganisatie Sevagram in Limburg heeft op de locaties zoals Molenpark aandachtsfunctionarissen bewegen. Bewegen is een structureel onderdeel van het activiteitenaanbod. Er zijn zingende zebrapaden, beweegtuinen, beweegbuddies, Memomoto (fietsen met computerbeelden) en een interactieve vloer. Sportbedrijf Deventer heeft een wandelvierdaagse georganiseerd in samenwerking met een zorgorganisatie maar heeft ook met corporatie Rentree Wonen sport in de wijk gestimuleerd.

Zien bewegen doet bewegen. Dat toonde Scherder trouwens ook aan, dat werkt zeker zo voor mensen met dementie. Sportbedrijf Deventer ontwikkelde de beweegapp (de beweegwijzer) waarmee je als inwoner kan zien waar wat te bewegen valt.

Ook is er een nieuw initiatief in Den Haag i.s.m. studenten van de Hogeschool en een Haagse zorgorganisatie: zwementie. Studenten zwemmen samen met ouderen met dementie. Dat is pas gestart en bevindt zich nog in ene pilotfase maar is veelbelovend .

Zorgorganisatie Bruggerbosch in Enschede heeft een prachtig parcours waar bewoners met familie actief kunnen meedoen. En het project ‘Natuurlijk samen’ waar ZZG Zorggroep, de gemeente, corporatie Talis de buitenruimte van een woonzorgcentrum omvormt tot natuurlijke beleef-, beweeg- en ontmoetingstuin.

Een praktische inspiratiebron om cliënten te helpen actief in het leven te blijven staan is het model: “Bewegingsgerichte zorg in praktijk brengen met het zorgleefplan” . Deze publicatie is een coproductie van ActiZ, KNGF/NVFG, LOC en V&VN. Deze publicatie is gratis te downloaden.

Er zijn goede en inspirerende voorbeelden te vinden! En dat is nodig ook. Zeker bij het langer zelfstandig wonen van kwetsbare burgers. Want wie haalt de mevrouw die op twee hoog zelfstandig woont naar beneden? Wie beweegt er nog met de mijnheer met dementie die thuis woont in zijn eentje? U misschien? Dat brengt u meteen zelf in beweging!

07-11-2013 15:58

Yvonne Witter
Door Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: klantparticipatie, woonvariaties, kleurrijk wonen, welzijn en zorg en buur(t)projecten.

2018 (8)

2017 (16)

2016 (13)

2015 (19)

2014 (13)

2013 (16)

2012 (16)

2011 (5)

2010 (3)