Nieuwe Energie te Leiden
Praktijkvoorbeeld bij onderzoek van Architectuur Lokaal en RIGO Research en Advies in opdracht van het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg naar herbestemmen van bestaande historische panden tot projecten voor wonen en zorg.
De hoofdlijnen
De in 1941 gebouwde productiehal van spinnerij Clos & Leembruggen is na jaren van verwaarlozing is getransformeerd tot een bijzonder bedrijfsgebouw waar daklozen een volwaardige plaats in kregen. De zorgfunctie was de grote uitdaging van Nieuwe Energie, want de buurt stond niet op voorhand te juichen. Het is een succes geworden.
Het initiatief
Leiden had behoefte aan ruimten voor de overal impopulaire groep van daklozen met (vaak) een alcoholprobleem. Als beste locatie kwam de voormalige spinnerij van Clos & Leembruggen naar voren.
Woningcorporatie Portaal was vanuit haar maatschappelijke functie bereid om het pand en de rol van opdrachtgever op zich te nemen. Toen Portaal besloot zich ook zelf in het pand te vestigen werd voor de buurt een stuk geloofwaardiger dat de gevreesde overlast tot een minimum zou worden beperkt.
De rolverdeling
Opdrachtgever Portaal en het Amsterdamse architectenbureau Van Stigt beperkten zich bij de herbestemming niet tot de oorspronkelijke vraag naar voorzieningen voor daklozen. Zij keken verder, want het gebouw had veel meer vierkante meters en mogelijkheden - dan waar oorspronkelijk om was gevraagd. Zij wisten de zorginstellingen ervan te overtuigen dat herbestemming veel aantrekkelijker was dan sloop en nieuwbouw.
Behoud door ontwikkeling
De voormalige spinnerij bleef in hoofdzaak een bedrijfsgebouw, waar nu naast 50 daklozen en 50 medewerkers van Portaal ook 200 anderen een werkplek hebben gevonden. De voorzieningen voor daklozen zijn op een mooie, vanzelfsprekende manier geďntegreerd in de andere functies van het gebouw. Zo is er een directe zichtlijn tussen de kantoren van Portaal en de werkplaats van de dagbesteding.
Terugblik
Er is veel tijd gaan zitten in de fase die voorafging aan de eigenlijke bouwvoorbereiding. Dat heeft echter te maken met het karakter van de doelgroep en niet met de herbestemming zelf.
De oude spinnerij bood meer ruimte dan de zorginstellingen nodig hadden. Het ogenschijnlijke nadeel van een te groot gebouw werd een voordeel. Het leidde tot een combinatie van functies met een positieve uitstraling waarvan ook de daklozen profiteren.
Een gemengd gebruik kan een nadeel zijn, als de functies elkaar in de weg zitten. De Nieuwe Energie laat zien, dat functies elkaar ook kunnen versterken.
Meer informatie
01-03-2009
